Archeolog Szymon Pawlikowski

Archeolog Szymon Pawlikowski
Szymon Dyczkowski

Jak wyglądają prace archeologiczne na rynku w Myślenicach?

Początki funkcjonowania Rynku w Myślenicach łączone są z okresem średniowiecza, ponieważ w tym czasie miała miejsce lokacja miasta. W związku z tym, wszystkie prace rewitalizacyjne prowadzone na Rynku i na prowadzących do niego ulicach, są objęte tzw. nadzorem archeologicznym. Polega on na tym, że kiedy prowadzone są prace ziemne ekipie budowlanej towarzyszy archeolog, sprawdzający, czy pracownicy nie rozkopują historycznych nawarstwień, które mogą mieć wartość poznawczą dla historii miasta. Niestety, ponieważ zarówno Rynek, jak i część ulic prowadzących do niego była już wcześniej objęta szeroko zakrojonymi pracami ziemnymi, znaczna część historycznego układu nawarstwień uległa nieodwracalnym uszkodzeniom. Na większości powierzchni, którą

do tej pory rozpoznaliśmy w czasie poprzedniej rewitalizacji płyty Rynku, budowy kanalizacji i instalacji sieci innych mediów, wykonana została wymiana gruntu, natrafiamy więc głównie na nasypy wykonane z zagęszczonego kamienia rzecznego. Przeważnie zakres obecnych prac pokrywa się z istniejącą już infrastrukturą i polega na jej wymianie. Niekiedy jednak udaje nam się odnaleźć nieliczne relikty, związane z funkcjonowaniem Rynku sprzed poprzedniej rewitalizacji. W takich przypadkach, wstrzymuje się prace ziemne, aby przeprowadzić ratownicze badania archeologiczne.

Co na dzień dzisiejszy udało się odkryć pod powierzchnią Rynku?

Na ten moment prowadzone są badania w dwóch miejscach. Pierwsze u wylotu ul. Reja, gdzie w wykopie pod jedną z wymienianych instalacji natrafiono na ślady autentycznych, nienaruszonych nawarstwień, które można wiązać z okresem późnego średniowiecza i wstępnie datować na XIV-XV wiek. Na granicy ulicy Reja i wschodniej pierzei Rynku, ukazał się fragment nawarstwień historycznego Rynku, jeszcze sprzed nowożytnych modernizacji. Obszar ten otoczony jest nowożytnymi wkopami, które omijają prostokąt o wymiarach około 9 x 1,6 m. Po wyeksplorowaniu współczesnego wykopu, ograniczającego zachowaną partię Rynku od wschodu, stwierdzono, że prawdopodobnie mamy do czynienia z drogą prowadzącą na Rynek, której przebieg pokrywa się w przybliżeniu z obecną ul. Reja. W przebadanych nawarstwieniach natrafiono na pewną ilość fragmentów ceramiki, które wstępnie można wiązać z wiekiem XIV, a więc z momentem założenia miasta. Towarzyszą im również drobne fragmenty skóry zwierzęcej, które nie tylko stanowią stosunkowo rzadką grupę znalezisk, ale mogą również sugerować, że odkryty fragment drogi mógł prowadzić w pobliżu warsztatu rymarza lub szewca. O tym, że mogła być tam pracownia szewska, świadczy fakt, odnalezienia fragmentów skóry, stanowiących prawdopodobnie podeszwę dziecięcego buta. Zaznaczyć należy jednak, że są to wstępne ustalenia. Planowane są dalsze prace badawcze, a odkryty we wschodniej części Rynku interesujący teren będzie dopiero eksplorowany. Prace będą prowadzone bardzo precyzyjnie, gdyż jest to obszar niewielki, który może jednak przynieść wiele ciekawych informacji.

Drugie odkrycie znajduje się w centralnej części Rynku. W profilu wykopu ukazało się obszerne zagłębienie, w którego centralnej części widoczne było duże skupisko kamieni. Po odczyszczeniu, okazało się, że jest to kamienna studnia, która została zasypana luźnymi kamieniami, oraz ziemią. Po ostatnich deszczach wypłukaniu uległ fragment profilu, ukazując dalszy ciąg obiektu. Jego wewnętrzna część jest doskonale zachowana i po odczyszczeniu okazało się, że studnia może być głębsza niż 3 m. Na tym etapie dalszy ciąg badań zależy od decyzji konserwatora. Niestety na tę chwilę trudno jest określić, jakie jest datowanie studni, ponieważ nie natrafiliśmy na żadne zabytki, które można by powiązać z jakimś konkretnym okresem historycznym.

Ile potrwają badania archeologiczne na myślenickim Rynku?

Nadzór archeologiczny, trwał będzie do ostatnich dni realizacji inwestycji w terenie. Badania wykopaliskowe obejmujące fragment odkryty we wschodniej części Rynku, potrwają prawdopodobnie do końca tego miesiąca. Zakładając oczywiście, że nie natrafimy na jakieś poważne przeszkody i dopisze pogoda. Natomiast w dalszych partiach Rynku będziemy przeprowadzać badania w takim samym tempie, w jakim postępować będą prace rewitalizacyjne. Staramy się dostosowywać z badaniami do terminów prac, które zaplanowane zostały przez wykonawcę. Przeprowadzamy badania doraźnie. Do badań ratowniczych, jak widać, wyłączane są tylko niektóre fragmenty inwestycji, na pozostałym terenie nadal trwają prace rewitalizacyjne. W przypadku natrafienia na inne nawarstwienia historyczne lub obiekty, badania archeologiczne będą prowadzone równolegle z pracami budowlanymi. Pozostajemy w ścisłym kontakcie z gminą oraz wykonawcą prac budowlanych, tak, aby wspólnie koordynować prace i przygotowywać kolejne etapy działań. Patrząc na wyniki dotychczasowej współpracy, myślę, że wszystko dobrze się ułoży i bez względu na możliwe przyszłe odkrycia oraz ewentualne związane z nimi trudności, badania archeologiczne nie opóźnią zakończenia realizacji inwestycji.

 

Maria Gaczyńska Maria Gaczyńska Autor artykułu

Dziennikarka, interesuje się głównie sprawami społeczno-politycznymi miasta i regionu