Biblioteka Pedagogiczna w Myślenicach poleca

Biblioteka Pedagogiczna w Myślenicach poleca

Elkhonon Goldberg

„Kreatywność: mózg w dobie innowacji”

Warszawa, PWN, 2018.

Pojęcie kreatywności zrobiło ogromną karierę w świecie współczesnym. Zachęca się i stymuluje do niej dzieci już od najmłodszych lat. Współczesny system nauczania odchodzi od wymagania od ucznia encyklopedycznej wiedzy, stawiając akcent na umiejętność twórczego rozwiązywania problemów i radzenia sobie z nowymi zadaniami. W dorosłym życiu twórcze podejście do pracy i szerzej – do zjawisk zachodzących w różnych obszarach ludzkiej aktywności – pozwala na lepsze wykorzystanie ofert, jakie proponuje nam nowoczesna cywilizacja.

Wymagania cywilizacyjne sprawiają, że nasz mózg pozostaje w stanie permanentnej aktywności, niespotykanej we wcześniejszych epokach. Jeszcze sto lat temu wiedza nabyta w młodości wystarczała jednostce na całe życie. Obecnie postęp techniczny wymusza na szerokich rzeszach społeczeństwa ciągłe nabywanie wiedzy i uczenie się nowych umiejętności. Chcąc tego czy nie – współczesny człowiek jest postawiony przed koniecznością stałego doskonalenia i poszerzania swoich możliwości percepcyjnych i kreatywnych.

Jak w świecie ciągłych zmian i nowości zachowuje się nasz stary, dobry mózg? Czy jest on w stanie nadążyć za wymaganiami, które stawia przed nim współczesny postęp techniczny połączony z gwałtownym wzrostem akumulacji wiedzy? Jakie procesy neurologiczne i struktury neuronalne są odpowiedzialne za procesy percepcji, twórczego myślenia, przyswajania nowości? W jaki sposób różne funkcje poznawcze i struktury mózgowe składają się na akt twórczy?

Na te pytania stara się odpowiedzieć autor książki, neuropsycholog i neurobiolog Elkhonon Goldberg, związany zawodowo m. in. z Uniwersytetem Medycznym w Nowym Jorku. W spektrum jego zainteresowań pozostają m.in. procesy lateralizacji, czyli relacje jakie zachodzą pomiędzy lewą i prawą półkulą mózgu. Profesor Goldberg obala tradycyjny podział na półkulę lewą odpowiedzialną za język i procesy logicznego myślenia oraz półkulę prawą sterującą emocjami. W swej książce wykazuje, że procesy i wzajemne relacje między obiema półkulami są o wiele bardziej skomplikowane i dopiero ich wzajemne oddziaływanie w połączeniu z silną aktywnością kory przedczołowej może prowadzić do powstania struktur odpowiedzialnych za procesy twórcze. W kolejnych rozdziałach książki autor wprowadza nas w szczegóły i tajniki funkcjonowania mózgu i stawia wiele interesujących hipotez dotyczących działania i odpowiedzialności poszczególnych jego części za procesy percepcyjne i twórcze. Jego obserwacje wybiegają też w kierunku dociekania przyczyn chorób i deficytów, które mogą mieć podłoże neurologiczne (np. zespół Aspergera czy ADHD).

Wielość hipotez, umiejętność wykazywania obszarów, które pozostają jeszcze do zbadania, wskazywanie dróg dalszych dociekań sprawiają, że mamy do czynienia z dziełem otwartym, wyznaczającym nowe kierunki, stworzonym przez umysł w pełni tego słowa twórczy, nie zasklepiający się w obszarze opanowanej i niezmiennej wiedzy.

Książka napisana jest żywym językiem. Interesujące przykłady, ciekawa narracja a także poczucie humoru autora sprawiają, że śledzimy mechanizmy funkcjonowania mózgu, jak interesującą powieść o wartkiej, pełnej niespodziewanych zwrotów akcji. Co prawda przyswojenie fachowej wiedzy wymaga pewnego przygotowania teoretycznego, ale nawet dla całkowitych laików (jak niżej podpisana) pozostaje ona interesującą lekturą.

W książce Goldberga nie znajdziemy gotowej recepty na to, jak stać się osobą twórczą, ani tym bardziej, jak wychować dziecko w duchu kreatywności. Możemy za to dowiedzieć się wiele o etiologii procesów twórczych, co może dać nam solidne podstawy do dalszego zgłębiania tajemnic ludzkiej kreatywności.

Dorota Kamińska