Akcja

Czarna Niedziela 1940

Czarna Niedziela 1940
Fot. Zdjęcie z arch. Muzeum Niepodległości.

Dzień 23 czerwca 1940 roku przeszedł do historii Myślenic pod nazwą „Czarnej niedzieli”. Choć od tych strasznych wydarzeń minęło już 79 lat, pamięć o pomordowanych myśleniczanach trwa, czego wyrazem są m.in. uroczystości rocznicowe, które odbędą się 23 czerwca tego roku.

Jest rzeczą niezbędną, aby tę pamięć zachowywać i przekazywać kolejnym pokoleniom, tak by młodzi pamiętali o swojej historii, a podobne dramaty więcej się już nigdy się nie powtórzyły.

Pierwsze represje

Była to pierwsza krwawa represja, która spotkała mieszkańców w czasie ciemnej okupacyjnej nocy, pierwsza i niestety nie ostatnia, kosztowała życie 35 mieszkańców reprezentujących różne środowiska. Krwawa akcja hitlerowców miała za zadanie sterroryzować myśleniczan i stanowić ostrzeżenie, aby nikt nie próbował przeciwstawiać się Niemcom.

22 czerwca

Akcja przez Niemców została szczegółowo zaplanowana. Już 22 czerwca na ulicach Myślenic dały się zauważyć wzmocnione patrole wojska i granatowej policji. Około godziny 23.30 dokonano prowokacyjnego zamachu, detonując środek wybuchowy w pomieszczeniu telefonistki na poczcie. Upozorowany atak posłużył za pretekst pierwszych masowych aresztowań w Myślenicach.

23 czerwca

Aresztowano 10 zakładników, mieszkańców Myślenic. Wcześniej zostali oni poinformowani, że zostali wyznaczeni jako zakładnicy, „celem odparcia aktów sabotażu”. Jako zakładnicy, przez dwa tygodnie mieli się meldować w biurze burmistrza. W chwili przeprowadzania akcji dokonano dalszych aresztowań. Wcześniej wyznaczonych zakładników oraz kolejnych 25 aresztowanych zgromadzono pod budynkiem poczty i sfotografowano. Po tej haniebnej demonstracji, aresztowanych przewieziono do więzienia Montelupich w Krakowie. Aresztowani dowiedzieli się, że jeżeli nie znajdzie się sprawca zamachu, zostaną rozstrzelani. Osadzeni oczekiwali na wyrok w celi śmierci.

29 czerwca

Większość z aresztowanych myśleniczan wywieziono do Fortu w Krzesławicach i tam rozstrzelano. Rodziny zamordowanych poinformowano o śmierci bliskich z powodu między innymi zapalenia płuc, ataku serca, udaru mózgu.

Byli to : Emil Bicz, Tadeusz Bursztyn, Antoni Burtan – zakładnik, Kazimierz Burtan, Roman Czepiel, Adam Dutkiewicz, Kazimierz Dutkiewicz, Józef Fijał, Wincenty Frączek – zakładnik, Jan Gębicki, Marian Gębicki, Jan Goławiecki, Józef Goławiecki – zakładnik, Abraham Goldblum, Roman Gorączko, Jerzy Gorączko, Antonina Gorączkówna, Zofia Gorączkówna, Stanisław Hołuj, Wojciech Hosaja – zakładnik, Czesław Adam Janowski, Stanisław Jędrzejowski – zakładnik, Andrzej Miętus – zakładnik, Kazimierz Orzechowski, Roman Piesch, Mieczysław Pilch, Kazimierz Skóra – zakładnik, Socina, Antoni Stożek, Stanisław Syrek – zakładnik, Antoni Święch-zakładnik, Karol Święch, Franciszek Ujczak, Zygmunt Udziela, Piotr Wierciak – zakładnik.

Wybór zakładników i aresztowanych nie był przypadkowy, hitlerowcy zgodnie ze swoim planem stosowanym w Polsce i innych krajach okupowanych, zawsze starali się w pierwszym rzędzie mordować tych mieszkańców, którzy stanowili elitę danej społeczności, aby przez to działanie osłabić strukturę społeczną.

Pamięć i hołd

Pamięć o tych strasznych wydarzeniach jest ciągle żywa wśród mieszkańców Myślenic, a szczególnie wśród rodzin pomordowanych. W rocznicę tego mordu organizowane są uroczystości upamiętniające pomordowanych. W tym roku odbędą się one w niedzielę 23 czerwca, rozpocznie je uroczyste złożenie wieńców i kwiatów o godzinie 13 pod budynkiem policji, w miejscu gdzie zgromadzono aresztowanych. Na budynku zawiśnie plenerowa wystawa przygotowana przez Muzeum Niepodległości w Myślenicach. Następnie w kościele parafialnym Narodzenia Najświętszej Maryi Panny o godzinie 14 odprawiona zostanie Msza Święta w intencji ofiar Czarnej niedzieli. Również w Muzeum Niepodległości dostępna jest wystawa poświęcona temu tragicznemu wydarzeniu. Jak co roku organizowany jest też wyjazd do Fortu w Krzesławicach do miejsca kaźni myśleniczan.

Marek Stoszek Marek Stoszek Autor artykułu

Prezes myślenickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. Badacz i propagator historii, kultury i tradycji naszego regionu.