Czarna niedziela II. Minęły 73 lata

Czarna niedziela II. Minęły 73 lata
Czarna niedziela II - minęły 73 lata

W dniu 30 kwietnia odchodziliśmy 73 rocznicę jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w historii naszego miasta

Dzień ten nazwany został w Myślenicach „czarną niedzielą”, a obecnie określa się go jako „drugą czarną niedzielę” w odróżnieniu od tej, która miała miejsce 23 czerwca 1940, kiedy rozstrzelano 29 myśleniczan i 6 wywieziono do niemieckich obozów koncentracyjnych, gdzie zmarli.

O drugiej czarnej niedzieli traktowała wystawa jaką Muzeum Niepodległości zainaugurowało najpierw plenerowo na Rynku 30 kwietnia, a potem w murach tej instytucji. Wystawa nie tylko przybliżyła historię samego wydarzenia, ale i sylwetki poszczególnych bohaterów, a jednym z najciekawszych świadectw tamtego okresu był reprint plakatu ogłoszeniowego na którym hitlerowscy okupanci informowali o nazwiskach aresztowanych i przyczynach ich zatrzymania. W przeważającej większości była to „przynależność do organizacji podziemnej”.

Co się wydarzyło 30 kwietnia 1944 roku?

Tego dnia kordon policji i własowców otoczył Myślenice. Rankiem gestapowcy wdarli się do mieszkania oficera „Ubezpieczalni” – „Dudka”(Dominika Jury), który przyjechał do żony mieszkającej na Zarabiu, tak jak czynił to w każdą sobotę. Mimo, że nie znaleziono niczego podejrzanego, a sam „Dudek” posiadał dokumenty stwierdzające, że pracuje w firmie wykonującej zamówienia dla sił zbrojnych III Rzeszy - został zakuty w kajdanki i aresztowany. Powód? Figurował na liście znajdującej się w posiadaniu gestapowców.

Tego dnia Gestapo aresztowało jeszcze m.in. „Andrzeja” Leona Daroszewskiego, pełniącego od 1943 roku funkcje dowódcy krakowskiej „Ubezpieczalni” wraz z małżonką, a także 26 innych osób a byli to: Jakub Chorabik, Adam Grodzicki, Ludwik Grodzicki, Emilia Hołuj, Jan Hołuj, Zbigniew Hołuj, Alfred Jerzykiewicz, Stefan Klimas, Adam Kolawa, Tadeusz Kolawa, Zbigniew Kołodziejczyk, Jan Kraus, Tadeusz Krygier, Marian Łętocha, Jan Miętus, Jan Mucha, Władysław Nowacki, Józef Piasecki, Józef Suder, Franciszek Syrek, Jan Talaga, Mieczysław Wojnarowski, Alojza Wygona, Czesław Wygona, Julian Wygona, Stanisław Wygona.

 

Trzynastu z nich to żołnierze AK, których działalność została rozpracowana przez Gestapo. Ich nazwiska figurowały na liście przeznaczonych do likwidacji. Pozostałe osoby zostały aresztowane przygodnie lub przy okazji aresztowania kogoś z rodziny, czy też za nieobecnego członka rodziny. Jedna osoba - gosposia Hołujów – Waleria Biela została ciężko ranna w chwili, kiedy otwierała Niemcom drzwi. Ponieważ nie pozwolono w porę udzielić jej pierwszej pomocy, zmarła z upływu krwi.

W dniu 30 kwietnia 1944 roku aresztowań dokonano nie tylko w Myślenicach, ale także w Lubniu, Jasienicy, Sułkowicach, Polance i Zawadzie. Ekspozycja była cenną lekcją historii. Obyśmy nigdy o niej nie zapomnieli.