Drogi Myśleniczan do Niepodległości

14 listopada 2008 Wydanie 42/2008
Drogi Myśleniczan do Niepodległości
Drogi Myśleniczan do Niepodległości-wystawa w Domu Greckim

Historia Polski związana była także z utratą niepodległości, wolności, z długotrwałym brakiem państwowości. Wolność odzyskiwano różnymi drogami.

Te drogi, a więc fakty historyczne pokazane są na wystawie w świadomym ich zawężeniu, poprzez wybór tego, co warto i trzeba pokazać. Ale wolność czy niepodległość nie istnieje bez ludzi, zwykłych żołnierzy czy wojennych bohaterów. O nich należy pamiętać, ocalać od zapomnienia pamięć o tych, którzy wolność Polski czy Ziemi Myślenickiej nierzadko okupili krwią.

Ostoją myśli niepodległościowej w czasach zaborów było w Myślenicach Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Wokół niego skupiali się ludzie, dla których idea wolności kraju była naczelna w ich postępowaniu. Sprzed budynku „Sokoła” wyruszali myśleniccy gimnazjaliści walczyć o wolność, walczyć w obronie Lwowa, m.in. Marian Chorąży i Marian Dolais. Obydwaj polegli w obronie ojczyzny. Przy Marianie Dolaisie znaleziono kartkę z jego słowami: „Cierpię, bo strzelam do tych, których kocham. Jeśli zginę, chcę by krew moja była zarzewiem miłości pomiędzy Polakami a Ukraińcami”.

W „Sokole” ćwiczyli ochotnicy i żołnierze potem biorący udział w różnych walkach na frontach I wojny światowej. Wśród nich był Rajmund Bergel – legionista, poeta na żywo przekazujacy swe odczucia wojenne poprzez wiersze pisane w okopach wojennych. Znanym legionistą był Jan Dunin – Brzeziński, także działacz społeczny, pełniący również funkcję burmistrza Myślenic w latach przedwojennych. Uzyskana niepodległość wywalczona w czasie I wojny światowej stała się wielkim wydarzeniem w dziejach Polski, a rocznica tego faktu obchodzona jest corocznie.

II wojna światowa to szereg zdarzeń, w których udział brali mieszkańcy Myślenic i Ziemi Myślenickiej. Wielu z nich walczyło na wszystkich frontach wojennych, inni zgrupowani w oddziałach AK, dla których bazą były okolice Raciechowic walczyli z okupantem przy pomocy ludności cywilnej. Walczyli orężem, jak też słowem poprzez wydawane podziemne gazetki, apele do ludności. Jednym z bohaterskich żołnierzy AK był Józef Fijałkowski zamordowany przez swojego kolegę z partyzanckiego oddziału. Żołnierze AK walczyli o wolność, której nie zawsze doczekali. Losy żołnierzy AK były rózne. Przykładem jest Wincenty Horodyński, dowódca Obwodu AK „Murawa” mieszkający w Anglii i we Francji, gdzie został pochowany. Kazimierz Sobolewski – radiotelegrafista, postać godna zapamiętania. To on budował aparaty radiowe, którymi posługiwali się partyzanci. Bolesnym faktem II wojny światowej był mord w Katyniu i innych miejscowościach radzieckich. Wsród tam zamordowanych byli synowie Ziemi Myślenickiej o których nigdy nie powinno się zapominać: Emil Boguta, Jan Dunin-Brzeziński, Józef Czajka, Julian Lichoń, Jan Fitzke, Henryk Roliński, Edward Ralski, Stanisław Gierka, Piotr Jurczak, Antoni Górka, Stanisław Morawski, Piotr Ścibor, Mieczysław Targowski, Stanisław Gierka, Adam Ziarkiewicz.

Ale oprócz okupionych krwią form zdobywania niepodległości, w dziejach Polski jest przykład o znaczeniu ponadkrajowym. To pokojowa forma zmiany ustroju, która zaczęła w Polsce rozwijać się w 1980 roku poprzez utworzone Związki Zawodowe „Solidarność”. Różne formy działalności tych związków, między innymi poprzez liczne wydawnictwa pokazane na wystawie, doprowadziły do zmiany ustroju Polski i budowania od 1989 roku nowej polskiej rzeczywistości. Nie obyło się jednak bez bolesnych przeżyć, jakim było wprowadzenie w dniu 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego, co skutkowało wieloma przykrymi konsekwencjami zarówno dla działaczy „Solidarności” jak też wszystkich mieszkańców Polski w tym także mieszkańców Ziemi Myślenickiej. W myślenickim zakładzie produkcyjnym „Pemod”, w drugiej połowie lat siedemdziesiątych zaczęły działać osoby związane z K.O.R. (Komitet Obrony Robotników).

Po podpisaniu porozumień sierpniowych w 1980 r. w Myślenicach powstała delegatura NSZZ „Solidarność”, która w roku 1989 wznowiła swą działalność jako Komitet Obywatelski Ziemi Myślenickiej. Wystawa ma pokazywać różne drogi prowadzacie do odzyskania wolności. Jest ona ekspozycją dokumentacyjną przeznaczoną dla wszystkich, którym drogie są sprawy wolnej, niepodległej Ojczyzny. Zorganizowana została w związku z 90 rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości i czynna będzie do 20 listopada.

Pokazane na ekspozycji dokumenty, zdjęcia i inne materiały pochodzą ze zbiorów Muzeum Regionalnego „Dom Grecki” oraz Miejskiej Biblioteki Publicznej w Myślenicach.

Bożena Kobiałka