Echa Wielkiej Wojny

Echa Wielkiej Wojny
Umocnienia austro-węgierskie na górze Koźlak w Słowenii Fot. Marek Stoszek

We wtorek 28 lipca minęła 106 rocznica wybuchu I wojny światowej, nazywanej również Wielką Wojną. Trwała ona od 28 lipca 1914 r., do 11 listopada 1918 r.

Zamach w Sarajewie na następcę austro-węgierskiego tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żonę Zofię, księżnę Hohenberg, dokonany 28 czerwca 1914 r. i związany z tym faktem kryzys polityczny, był jedną z głównych przyczyn wybuchu konfliktu.

Działania zbrojne, w czasie Wielkiej Wojny, prowadzone były pomiędzy Ententą, określaną również jako Trójporozumienie, w skład którego wchodziły: Francja, Wielka Brytania, Rosja, Serbia, Japonia, do których w 1915 roku dołączyli Włosi i w 1917 Stany Zjednoczone. Naprzeciw nich stanęły państwa centralne, określane jako Trójprzymierze: Austro – Węgry i Niemcy, popierani przez Bułgarie i Imperium Osmańskie.

Wojna bardzo szybko dotarła na tereny dzisiejszej Polski.

W czasie Wielkiej Wojny powiat myślenicki znalazł się w strefie działań frontowych. Na przełomie listopada i grudnia 1914 r. wojska rosyjskie na

okres dwóch tygodni opanowały wschodnią część ziemi myślenickiej. Tu także na naszym terenie rosyjska ofensywa ostatecznie załamała się i utknęła, a wojska austro -węgierskie przeszły do kontr natarcia w ramach operacji łapanowsko –limanowskiej. Jarosław Haszek w swojej słynnej książce „Przygody dobrego wojaka Szwejka” pisał, że lasy nad Rabą zaroiły się od rosyjskich żołnierzy. Już 23 VIII wojna dotarła do Galicji, a 28 listopada dotarła na tereny ziemi myślenickiej. Linia frontu przebiegała najpierw w okolicach Huciska i Drogini, a następnie wydłużyła się na Trzemeśnię i Zasań, Wiśniową i Wierzbanową. Walki trwały również w ościennych miejscowościach takich jak: Siepraw, Świątniki Górne, Wieliczka, Krzesławice i Górę św. Jana. Walki na naszym terenie trwały do 8 grudnia. Do dziś ślady tamtych dni możemy spotkać na naszym terenie. Są to dwa cmentarze w Wiśniowej o numerach 373, 374, cmentarz w Drogini numer 371 oraz mogiła wojskowa na cmentarzu żydowskim numer 372, gdzie spoczywa dwóch żołnierzy. Ślady Wielkiej Wojny odnajdujemy również w postaci licznych okopów i umocnień na obszarze objętym walkami w miejscowościach: Borzęta, Osieczany, Bulina, Trzemeśnia. W czasie tych właśnie walk miało miejsce wydarzenie, które obrosło legendą i przeszło do historii I wojny pod nazwą Cudu nad Rabą, o którym pisaliśmy dla naszych czytelników.

Bardzo dużo naszych rodaków, pochodzących z ziemi myślenickiej zostało wcielonych do 58 Regimentu Piechoty armii Austro - Węgierskiej i wysłanych na Bałkany, gdzie rozgrywały się jedne z najkrwawszych walk I wojny. W odnalezionych archiwach poległych widnieją między innymi takie nazwiska: Antoni Swajca ur. 1894 r. w Rudniku. zm. 22.07.1915 r. 58 RP. Emil Zguda ur. 1894 r. w Grzechyni. zm. 22.07.1915 r. 58 RP. Franciszek Proskowiecz (Proszkowiec ?) ur. 1893 r. w Krzeczowie zm. 22.07.1915 r. 58 RP. Jakub Pustelnik ur. 1892r. w Tenczynie zm. 5.06.1915r. Pochowany na górze Koźlak. 58 RP. Antoni Talaga ur. 1894 w Gorzkowie zm. 25.10.1917r. Pochowany na cmentarzu Ukanc. Alois (Alojzy) Dorak ur. 1894r. w Krzyszkowicach zm. 22.07.1915r. 58RP Kompania 15. Andrzej Matula ur. 1895r. w Biertowicach zm.4.06.1915r. Pochowany na górze Koźlak. 58RP. Klemens Nazim ur. 1895r. w Lednicy pow. Wieliczka zm. 22.07.1915r. Franz Piątek ur. 1894r. w Budzowie zm. 22.07.1915r. 58 RP. Władysław Pindel ur. 1895r. w Trzebuni zm. 19.07.1915r. 58 RP. Józef Popek ur.189? w Czechówce zm. 19.07.1915r. 58.RP

I wojna była największym konfliktem od czasów Napoleona i zakończyła się klęską państw walczących w ramach Trójprzymierza. Efektem tego była likwidacja mocarstw zaangażowanych w konflikt i powstanie, głównie w Europie Południowej i Środkowej, wielu nowych państw narodowych. Wybuch konfliktu uważany jest również przez badaczy za symboliczny koniec XIX w. oraz definitywny koniec panowania Europy w świecie. Po zakończeniu konfliktu na arenę międzynarodową zdecydowanym krokiem weszły Stany Zjednoczone i powstały w 1922 r. ZSRR.

Wybuch Wielkiej Wojny był wstrząsem dla świata i całkowitym końcem tak zwanego „starego porządku”. Mimo nieodwracalnych zmian, jakie nastąpiły po roku 1918, konflikt nie rozwiązał większości nabrzmiałych przez lata problemów. 21 lat później doprowadziły one do wybuchu II wojny światowej.

 

Marek Stoszek Marek Stoszek Autor artykułu

Prezes myślenickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. Badacz i propagator historii, kultury i tradycji naszego regionu. Od września 2019 redaktor naczelny Gazety Myślenickiej.