Hejnał mariacki

Hejnał mariacki

Hejnał w postaci chwytliwej melodii grany jest z wieży mariackiej od końca XIV wieku. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z roku 1392. Przypuszcza się, że jego wprowadzenie wiąże się z osobą królowej Jadwigi, a właściwie z jej węgierskimi rodakami przybyłymi z 10-letnią wówczas królewną z Węgier do Krakowa w 1384 roku

Urwaną melodię krakowskiego hejnału tradycja odnosiła jednak zawsze do wydarzeń z XIII wieku, kiedy to na miasto napadli Tatarzy. Wtedy to według legendy strażnik na wieży mariackiej widząc zbliżających się wrogów, zadął w trąbkę na alarm. Mieszkańców ostrzegł, jednak wystrzelona z tatarskiego łuku strzała przebiła mu gardło i sygnał się urwał. W trzynastym wieku Tatarzy trzy razy napadali na Kraków. W 1241 roku opanowali i spalili miasto. Według legendy obronił się tylko warowny kościół świętego Andrzeja. Zamknięci w nim zakonnicy przyjęli nieproszonych gości jak należało: strzałami z łuków, bełtami z kusz, wrzącą wodą i smołą oraz głazami miotanymi z wież. Odparli najeźdźców. Trębacz grający alarm, mógł być trafiony strzałą, gdyż Kościół Mariacki pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny stał poza ówczesnym terenem miasta, a wieża była znacznie niższa.

Celny strzał z kilkudziesięciu metrów był całkiem możliwy. W roku 1259 Tatarzy podeszli pod miasto po raz drugi. Tym razem obronił się podobno Wawel. Może to wtedy trafiono strażnika? Nie wiadomo… Gdy w roku 1287 Tatarzy podeszli pod miasto po raz trzeci i ostatni, spotkała ich niespodzianka. Zastali gród gotowy do obrony. Rycerstwo i mieszczanie sprawili się dzielnie. Zginął chan tatarski. Tatarzy ponieśli duże straty i miasta nie zdobyli. Może tym razem zginął strażnik, ostrzegając obrońców.

W dzisiejszych czasach trąbienie z wieży hejnału to wielka atrakcja miasta, najbardziej znana tradycja Krakowa. Od XVI wieku hejnaliści grają co godzinę na cztery strony świata. Intencje ich gry są następujące:

1. w kierunku Wawelu ku czci pogrzebanych w katedrze monarchów,

2. w stronę ratusza dla burmistrza, prezydenta miasta i zgromadzonych na placu mariackim słuchaczy,

3. w stronę Barbakanu dla gości,

4. w kierunku straży pożarnej dla swojego komendanta.

Hejnalistów jest siedmiu i wszyscy są wykształconymi muzykami. W każdą pierwszą sobotę miesiąca o godzinie 21:37 z wieży płynie melodia „Barki” dla upamiętnienia godziny śmierci papieża św. Jana Pawła II.

 

Emil Biela Emil Biela Autor artykułu

Pisarz, felietonista. Ukończył filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej (Kraków). Debiutował w 1962 r. na łamach tygodnika "Życie Literackie" jako poeta.