Jak rozpoznać objawy depresji u nastolatków?

Do niedawna utrzymywano, że rozwój poznawczy dziecka jest niewystarczający, żeby mogła rozwinąć się depresja, a zespół depresyjny nie może ujawnić się przed zakończeniem okresu dojrzewania. Dziś psychiatrzy nie mają wątpliwości, że depresja dotyka też dzieci i młodzież, tylko objawia się w inny sposób niż u osób dorosłych. Jak?

 

- tłumaczy Aleksandra Podgórska psycholog, psychoterapeuta z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Myślenicach

Okres dojrzewania, czyli burzliwy okres między dzieciństwem a dorosłością, to czas pełen wyzwań dla kształtującego się młodego człowieka i jego otoczenia. Jest to okres gwałtownych zmian cielesnych i hormonalnych, wiele przemian zachodzi także w obszarze obrazu samego siebie, relacji rodzinnych i rówieśniczych. Nastolatkowie podejmują nowe role społeczne, często konfliktują się z rodzicami pragnąc uzyskać coraz większą niezależność, zwiększa się ich świadomość trudnych jeszcze do zrealizowania potrzeb seksualnych, przeżywają rozczarowanie konfrontacją wyobrażeń o sobie i świecie z rzeczywistością, relacje rówieśnicze dostarczają im nieraz bolesnych przeżyć.

Dla coraz większej rzeszy młodych ludzi są to wyzwania przekraczające ich możliwości poradzenia sobie, a przy niewystarczającym wsparciu otoczenia mogą prowadzić do objawów depresyjnych. Właściwe rozpoznanie takich objawów jest dla rodzica czy nauczyciela niekiedy bardzo trudne, gdyż oprócz lub zamiast objawów typowych dla depresji u osób dorosłych, takich jak obniżony nastrój, spadek aktywności, problemy ze snem, apetytem, lęk, pesymistyczny obraz siebie, świata i innych ludzi, pojawiają się objawy mniej „oczywiste”. Są nimi często bagatelizowane przez otoczenie, bo uznawane za wynikające z samego dojrzewania drażliwość, impulsywność, wybuchy złości, agresja, nadużywanie internetu, znudzenie, samookaleczanie się czy stosowanie używek.

Zdarzają się też sytuacje, kiedy rodzice i nauczyciele nieadekwatnie uznają pogorszenie wyników w nauce u nastolatka czy odmawianie chodzenia do szkoły za przejaw jego lenistwa lub buntu, a tymczasem jest to związane z typowymi dla depresji trudnościami z koncentracją uwagi, pamięcią, przygnębieniem, brakiem wiary we własne możliwości. Innymi niepokojącymi objawami u nastolatków są: utrata przyjemności, brak kontaktów rówieśniczych, nieuzasadnione poczucie winy, utrata dotychczasowych zainteresowań, brak dbałości o wygląd lub przeciwnie- prowokacyjny ubiór i styl bycia, zainteresowanie tematyką śmierci, myśli samobójcze. Depresja „ukrywa się” też czasem pod maską nadmiernego skoncentrowania na ciele, dolegliwości fizycznych takich jak ból głowy, brzucha.

Oczywiście nie wszystkie wymienione objawy świadczą o depresji u dorastającego młodego człowieka, pewne aspekty jego zmienionego w stosunku do dzieciństwa funkcjonowania nie powinny budzić niepokoju. Z drugiej strony bagatelizowanie trudności nastolatka i co za tym idzie nie zapewnienie mu odpowiedniego wsparcia może okazać się tragiczne w skutkach - przedłuża to jego cierpienie a w skrajnej sytuacji może doprowadzić nawet do próby samobójczej. Osobą, która może adekwatnie ocenić i zdiagnozować stan psychiczny nastolatka jest lekarz psychiatra. W razie takiej potrzeby może przepisać leki przeciwdepresyjne oraz zalecić kontakt z psychoterapeutą.