Kapliczki w nowym świetle

Kapliczki w nowym świetle
Rzeźba. Kapliczka św. Jana Nepomucena w Krzyszkowicach (przed i po konserwacji) Fot. Stanisław Szczepan Cichoń

Kapliczka uległa uszkodzeniu na skutek uderzenia przez koparkę w trakcie robót kanalizacyjnych w Krzyszkowicach. Rzeźba spadła z cokołu, ulegając lekkiemu uszkodzeniu. Św. Jan Nepomucen wśród mieszkańców spełnia rolę przedstawiciela chroniącego od żywiołu wodnego

W Krzyszkowicach, przy odgrodzeniu dworsko-parkowym znajduje się kapliczka św. Jana Nepomucena pochodząca z II poł. XIX wieku (Historia św. Jana Nepomucena - zobacz: Stanisław Szczepan Cichoń, Gazeta Myślenicka nr 43/627 z dnia 20.11.2008, s.5). Cokół w formie prostopadłościanu o podstawie wielopłytowej z najniższą, grubszą profilowaną oraz o wklęsło-wypukłym profilowanym zwieńczeniu. Dźwiga figurę świętego Jana Nepomucena wykonaną z miękkiego wapienia.

Podłużna twarz świętego z pełnym zarostem o wyrazistych oczach patrzących w dal, zamyślona, pełna dostojeństwa, z bijącą pewnością w obecność Opatrzności Bożej. Głowę nakryto biretem. Święty przedstawiony jest w stroju kanonika, na który składa się sutanna z nałożoną na nią komżą sięgającą poniżej kolan o fałdach spływających liniowo, wykończoną u spodu oraz w partii rękawów ozdobną koronką. Na ramiona narzucony ma mandolet, spod którego spływa w dół stuła równa długości komży. Dłonie świętego o wydłużonych palcach, nie zachowują proporcji anatomicznej, w lewej trzyma kamienny krucyfiks z palmą męczeństwa, zwrócony ku lewemu ramieniu. Palec wskazujący prawej dłoni skierowany jest ku zamkniętym ustom symbolizuje tajemnicę spowiedzi. Figurę przykrywa nowe, drewniane zadaszenie w formie dwóch skrzyżowanych dwuspadowych daszków wspartych na słupach ciesielskich z zaciosami, przekrytych blachą miedzianą. Powyżej wyłania się wieżyczka z blachy w formie sygnaturki zwieńczonej ostrosłupem o podstawie trójkątnej, poniżej umieszczono prostokątne prześwity.

Prace konserwatorskie

Kapliczka uległa uszkodzeniu na skutek uderzenia przez koparkę w trakcie robót kanalizacyjnych w Krzyszkowicach. Rzeźba spadła z cokołu, ulegając lekkiemu uszkodzeniu. Figura była całkowicie przemalowana warstwą złuszczającej się farby olejnej. Miejscami widoczne były drobne uszkodzenia mechaniczne i wykruszenia malatury oraz powierzchniowej warstwy piaskowca. Pierwotny kamienny cokół uległ zniszczeniu, na powierzchni wtórnego, betonowego widoczne były ślady szalunku drewnianego. Drewno daszku i słupów było rozeschnięte, spękane pokryte warstwą łuszczącej sie farby olejnej. Blacha pokrywająca zadaszenie z widocznymi ogniskami korozji pokryta była złuszczająca się farbą olejną koloru czerwonego.

Kompleksową konserwację techniczną i estetyczną figury przeprowadzono w okresie od 5 października do 14 listopada 2010 roku. W ramach konserwacji technicznej odczyszczono powierzchnię rzeźby metodą piaskowania, która pozwalała na oczyszczenie kamienia z nieestetycznych i blokujących porowatość materiału czarnych nawarstwień oraz malatury. W ramach konserwacji estetycznej uzupełniono niewielkie ubytki formy rzeźbiarskiej figury w masie sztucznego kamienia o barwie dopasowanej do uzupełnianych fragmentów. Wykonano zabiegi wstrzymujące procesy destrukcji materiałów, jak i przywracających walory estetyczne obiektu. Wykonano nowy, kamienny cokół uzgodniony z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Konserwację zakończono przeprowadzeniem zabiegu wzmocnienia strukturalnego oraz hydrofobizacji paro-przepuszczalnym preparatem krzemoorganicznym.

Zbutwiałe partie drewna wymieniono na nowe, o mniejszym stopniu zniszczenia nasączono środkiem wzmacniającym. Drobne ubytki zostały wypełnione żywicą w kolorze drewna. Zabezpieczono drewno, nasączając go środkiem zapobiegającym korozji biologicznej, ogniochronnym i chroniącym przed wodą.

Pojawia się św. Jan Nepomucen wśród mieszkańców, spełniając rolę przedstawiciela chroniącego od żywiołu wodnego. Chronił od zalania terenu z pobliskiego cieku wodnego, ulewy czy gradobicia. Powołując się na inny wątek hagiograficzny możemy przyjąć, że pośród nas stoi skamieniały, milczący powiernik słuchający spowiedzi, dochowując jej tajemnicy, ponosząc za to męczeńską śmierć.

c.d.n.

Stanisław Szczepan Cichoń Stanisław Szczepan Cichoń Autor artykułu

Absolwent Papieskiej Akademii Teologicznej na wydziale historia kościoła ze specjalizacją sztuki sakralnej. Autor książki "Dwanaście miesięcy w objęciach figur i kapliczek przydrożnych. Ziemia myślenicka i okolice".