Najstarsze Uniwersytety

Najstarsze Uniwersytety
Podpisanie karty bolońskiej przez rektora AGH Ryszarda Tadeuszewicza

We wcześniejszych artykułach, publikowanych w tym miejscu, usiłowałem zachęcić Czytelników do korzystania z możliwości, jakie stwarza sąsiedztwo uniwersyteckiego Krakowa. Teraz jednak tamtą serię zakończyłem i postaram się pisać tutaj o różnych ciekawostkach związanych z życiem akademickim i badaniami naukowymi. Na początek spróbuję w wielkim skrócie opowiedzieć o początkach europejskich uniwersytetów, bo z nich wywodzą się wszystkie nowożytne ośrodki akademickie na całym świecie. Warto dodać, że wcześniejsze szkoły - na przykład Akademia Platońska w starożytnej Grecji (387 rok przed naszą erą), albo szkoły tworzone w Chinach (na przykład Shang-Xiang, Taixue i Guozijian) - były oparte na innych zasadach i funkcjonowały w sposób odmienny. Odmienne były także wcześniej założone szkoły muzułmańskie, na przykład Al-Karawijjin w Fezie albo Al-Azhar w Kairze).

Obecne uniwersytety na całym świecie opierają jednak swoje działanie wyłącznie na wzorach europejskich, więc warto poznać, jak te wzory powstały i jak się rozwijały.

Pierwszy europejski uniwersytet powstał w Bolonii w 1088 roku. Z tego powodu w dziewięćsetną rocznicę tego wydarzenia w 1988 roku na zwołanym właśnie w tym Uniwersytecie spotkaniu rektorów szkół wyższych, uchwalona została i opublikowana karta swobód akademickich Magna Charta Universitatum, nazywana potocznie „Kartą Bolońską”. Kartę w dniu jej uchwalenia podpisali rektorzy 388 uczelni z całego świata (!), w tym rektorzy 12 szkół polskich. Wśród podpisujących nie było wtedy rektora AGH, ale gdy w 15. rocznicę uchwalenia tego dokumentu Uniwersytet Boloński postanowił zaprosić dodatkowo 25 rektorów z całego świata, celem złożenia uzupełniających podpisów pod historycznym już wtedy oryginałem Magna Charta Universitatum – zostałem zaproszony i jako jedyny z Polski podpisywałem ten historyczny dokument. Fotografie z tej uroczystości znaleźć można w internecie we wpisie na blogu zatytułowanym „Chlubna karta z dziejów AGH - 15 lat temu podpisałem Kartę Bolońską”. Warto zajrzeć, bo to była bardzo barwna uroczystość!

Wracając do historii trzeba odnotować, że w dalszej kolejności, po Uniwersytecie Bolońskim, powstawały uniwersytety w innych miastach Europy. Wymienię je teraz krótko, podając tylko nazwę miasta i rok powstania uniwersytetu: Paryż 1136, Oxford 1167, Cambridge 1208, Padwa 1222, Neapol 1224, Rzym 1303, Florencja 1321, Praga 1384, Kraków 1364, Wiedeń 1365, Monachium 1472. Kiedyś opowiem tutaj o każdym z nich, bo odwiedziłem wszystkie.

 

Ryszard Tadeusiewicz