Niezwykła książka

23 września 2010 Wydanie 36/2010
Niezwykła książka
Okładka książki Tak było! Wspomnienia z lat 1939 -1945

Niezwykła książka

Kazimierz Sobolewski „Słoneczny” - „Vis” - „Tak było! - Wspomnienia z lat 1939 – 1945” to druk pełnej wersji wspomnień Kazimierza Sobolewskiego, uzupełnionych licznymi fotografiami przygotowanymi przez samego autora tuż przed śmiercią w 1979 r. oraz pochodzącymi ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Myślenicach. Publikacja wpisuje się w ścisły kanon lektur poświęconych historii Obwodu AK Myślenice - „Murawa”. Na wartość pracy wpływa przede wszystkim fakt, że autor – oficer Armii Krajowej, występujący w konspiracji pod pseudonimami „Słoneczny” i „Vis”, uczestniczył jednocześnie na kilku frontach walki z niemieckim okupantem. Są to jedyne tak obszerne wspomnienia oficera sztabu wspomnianego zgrupowania.

Kim był „Słoneczny” - „Vis”?

To przedwojenny porucznik Wojska Polskiego, brał udział w wojnie 1939 r. Nie uczestniczył w wielu bitwach – pierwsza, stoczona pod koniec kampanii, była zarazem ostatnią. Trafił do niewoli, z której wydostał się po wielu perypetiach. Jako działacz harcerstwa, nawiązał kontakty z tworzącymi się „Szarymi Szeregami”, a poźniej z myślenicką komórką ZWZ. Najpierw był „zamiejscowym” żołnierzem konspiracji krakowskiej, a dopiero później – myślenickiej komórki ruchu oporu.

Przez jego dom przy ulicy Dąbrowskiego w Myślenicach przewijali się łącznicy, tu prowadzono nasłuch radiowy, drukowano prasę podziemną, wytwarzano uzbrojenie, ukrywano ludzi poszukiwanych przez Niemców. Tak więc Autor „maczał palce” zarówno w propagandzie, łączności jaki i produkcji zbrojeniowej. Stopniowo awansował – od „szarej” roboty przy nasłuchu radiowym, poprzez kierowanie drukiem „bibuły”, po funkcję oficera łączności Komendy Obwodu AK „Murawa” i zastępcy komendanta na zachodnią część tegoż obwodu. Organizując łączność między oddziałami partyzanckimi i sieć stelefonizowanych posterunków wokół bazy na Łysinie, dał się poznać jako świetny fachowiec i organizator.

Ukoronowaniem Jego zasług dla „Szarych Szeregów” była nominacja na Komendanta Chorągwi Krakowskiej, która nastąpiła pod koniec wojny.

To dzięki wytwarzanym przez Sobolewskiego w domowych warunkach odbiornikom wielu innych konspiratorów mogło słuchać z Londynu słów generała Sikorskiego, a potem pokrzepiających wieści o zwycięstwie pod Monte Cassino i Falaise. Tylko dzięki ostrożności i dużej dozie szczęścia uniknął aresztowania wraz z innymi członkami „Szarych Szeregów” podczas kolejnych wsyp, czy też przy aresztowaniach w Myślenicach, w czasie których w ręce Niemców wpadła niemal cała Komenda. Po 1945 r. prowadził skromne życie, szanowany przez liczne grono przyjaciół z konspiracji i mieszkańców regionu. Był też członkiem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, zajmował się wydawaniem prasy konspiracyjnej, rozwijał w harcerstwie nurt niepodległościowy.

Za tę działalność został w 1948 roku aresztowany, a w 1950 skazany na 8 lat więzienia za przynależność do WiN. Przebywał w stalinowskich więzieniach w Krakowie i Wronkach.

W 1954 r. opuścił więzienie, powracając do Myślenic, a po 1956 r. został zrehabilitowany.  Od 1958 r. prowadził własny punkt usług RTV w Dobczycach, a następnie w Myślenicach. Zmarł w Myślenicach 19 czerwca 1979 r.

Sobolewski dbał o dokumentowanie epizodów, które były jego udziałem – dowodem było kilka publikacji oraz maszynopis niniejszej książki, o którym marzył, aby trafił „do ludzi”. To marzenie ziściło się po 31 latach od jego śmierci.

Dr Piotr Sadowski podjął się opracowania historycznego tegoż dzieła. Jest autorem komentarza oraz przypisów. Natomiast redakcja językowa, skład oraz opracowanie graficzne to dzieło Anny Witalis – Zdrzenickiej. Wydawcą publikacji jest Muzeum Regionalne w Myślenicach. Tam też książkę tę można nabyć w cenie 35 złotych. Publikacja sfinansowana została przez Muzeum Regionalne „Dom Grecki” oraz Urząd Miasta i Gminy w Myślenicach.

„Tak było! Wspomnienia z lat 1939 -1945” - to książka niezwykła, stanowiąca nie tylko cenne świadectwo działań myślenickiej organizacji, lecz także dokumentująca pracę propagandową, realizowaną na terenie Polski południowej przez dziesiątki harcerzy i harcerek – żołnierzy „Szarych Szeregów”. Jest to świadectwo przywracające pamięć o ludziach i wydarzeniach sprzed blisko 70 lat. Wiele spośród wspomnianych postaci było autentycznymi bohaterami już za życia, które częstokroć składali przedwcześnie na ołtarzu Ojczyzny.

Publikacja zawiera m.in. dziesiątki nazwisk i pseudonimów, niezwykle ciekawy dziennik piętnastoletniego K. Sobolewskiego zatyt. „Narodziny wielkiej pasji” oraz aneks autorstwa Ludwika Starzaka zatyt. „Tak było – tak jest – z historii Zlotów Szlakami Walk Partyzanckich”.

Bożena Kobiałka