Piękno krzyżowych impresji

Piękno krzyżowych impresji

Kolumna w architekturze sakralnej spełnia funkcję podpory konstrukcyjnej, natomiast w interpretacji ikonograficznej sprawuje rolę symboliczną, łączy ziemską krainę egzystencji ze sklepieniem zarezerwowanym dla wartości nieprzemijających.

Prezentujemy teologiczne spojrzenie na drogę Odkupienia, ukazane w migawce, ale poruszające najważniejsze, pasyjne wydarzenia. Skupienie Męki Pańskiej w jednej kompozycji kamiennej najlepiej zobrazuje kolumna usytuowana przed klasztorem Karmelitanek Bosych przy ul. Kopernika w Krakowie (dawniej ul na Wesołej) (p1). W uroczym zakątku na placu przed kościołem św. Teresy wznosi się wertykalna kompozycja obrazująca wywyższenie Męki Pańskiej zawierająca sceny pasyjne.

Wybudowana została zgodnie napisem inskrypcyjnym w 1668 roku z czarnego dębickiego marmuru:

Stoi na prostopadłościennym cokole ustawionym na dwustopniowym fundamencie o wyodrębnionej podstawie, zwieńczonym profilowanym gzymsem w formie wklęsło-wypukłej z pojedynczymi uskokami. W prostokątnych płycinach poszczególnych elewacji cokołu wygrawerowano reliefy wypukłe przedstawiające wątki chrystologiczne: modlitwę Pana Jezusa w ogrójcu, biczowanie, skazanie na śmierć, upadek

Chrystusa pod krzyżem. Trzon kolumny w kształcie walca opiera się na bazie złożonej z kwadratowej i kołowej płyty. Kolumna w strefie fryzu została ozdobiona z każdej strony reliefami wypukłymi Męki Pańskiej ukazującymi: przybicie do krzyża, ukrzyżowanie z adorującymi postaciami: Matki Bożej i św. Jana, zdjęcie z krzyża - fot

złożenie do grobu. Zwieńczona została kamiennym wizerunkiem przedstawiającym tiarę papieską z krzyżem. Powyżej fryzu wydatny uskokowy gzyms, powyżej którego wznosi się cokolik w formie papieskiej tiary podtrzymujący metalowy krzyż.

W Borzęcie, uroczym zakątku przy drodze powiatowej prowadzącej do Zakliczyna, wznosi się wertykalna kompozycja z piaskowca w formie kolumny, wykonana w 1776 roku (p2) (fot. 4).

Stoi na prostopadłościennym cokole z podstawą w górnej części profilowaną, zwieńczonym profilowanym gzymsowaniem. Ustawiony na dwustopniowym fundamencie na rzucie kwadratu. Na froncie cokołu, w prostokątnej płycinie, wygrawerowano inskrypcję: „IHS, na część i chwałę wystawił Teofil RP 1776”.

Chrystologiczny monogram „IHS” (Iesus Hominum Salvator – Jezus Zbawiciel Świata) symbolizuje główną doktrynę wiary chrześcijańskiej. Trzon kolumny w kształcie walca opiera się na bazie złożonej z kwadratowej i kołowej płyty.

Prace konserwatorskie przy kapliczce przeprowadzono w 2014. r.

. Wykonano nowy żelbetowy fundament o dwóch kamiennych stopniach z izolacją. Następnie wykonano standardowe procesy konserwatorskie (p3). W strefie fryzu została ozdobiona z każdej strony płaskorzeźbami (p4) Męki Pańskiej przedstawiającymi: ukrzyżowanie z adorującymi postaciami: Matki Bożej i św. Jana, św. Weronikę ocierającą twarz Chrystusowi, cierniem ukoronowanie, trzeci upadek Chrystusa

(fot.6). Powyżej kolumny na niewielkim profilowanym cokoliku, zakończonym formą ściętego stożka wznosi się metalowy krucyfiks zwieńczony nimbem.

cdn.

 

Przypisy:

1. Kolumna została wykonana przez braci Zielaskich na podstawie rycin Hieronymusa Natalis umieszczonych w Evangelicae historiae imagines wydanej w Antwerpii w 1596 roku.

2. Data ustalona według relacji właścicielki Pani Pelagii Ćwierz, która pamięta informację: „1776” wyrytą jeszcze na cokole kolumny.

3. Zobacz GM nr 29/1084 z dnia 22 sierpnia 2018 r., s.6.

4. Płaskorzeźby wykonał artysta rzeźbiarz Jan Funek.

 

Stanisław Szczepan Cichoń Stanisław Szczepan Cichoń Autor artykułu

Absolwent Papieskiej Akademii Teologicznej na wydziale historia kościoła ze specjalizacją sztuki sakralnej. Autor książki "Dwanaście miesięcy w objęciach figur i kapliczek przydrożnych. Ziemia myślenicka i okolice".