Akcja

Skomplikowane życiorysy konfederatów barskich na ziemi myślenickiej (2)

Skomplikowane życiorysy konfederatów barskich na ziemi myślenickiej (2)
Krzyż konfederacji barskiej w Sułkowicach przy ul. Na Węgry Fot. Z. Kalinowski

Historia uczy, że życiorysy ludzkie są nieraz bardzo pogmatwane. Rzadko zdarza się, żeby coś lub ktoś miało charakter biało-czarny. Aktywne życie ludzkie to 50 i więcej lat. W tym czasie wszystko się zmienia: realia, poglądy, ideały itp. Cofnijmy się czasów konfederacji barskiej i prześledźmy zaskakujące życiorysy jej bohaterów na ziemi myślenickiej.

W bitwie lankorońskiej brał udział Antoni Schütz (Szyc) (zm. ok. 1787). To ciekawa postać. Prawdopodobnie pochodził z Węgier i rozpoczynał służbę w wojsku cesarskim. Generał major w służbie konfederacji barskiej. W okresie służby dla konfederacji barskiej zdobył opinię aktywnego i fachowego dowódcy kawalerii. Był przez niektórych stawiany wyżej niż Kazimierz Pułaski. Pochlebne wyrażał się o nim Charles Dumouriez. Po pierwszym ataku Aleksandra Suworowa na Lanckoronę i po odwrocie Rosjan, w drugiej połowie lutego 1771 na czele części garnizonu lanckorońskiego zdobył pod Myślenicami transport amunicji. 23 maja w bitwie pod Lanckoroną oddział Szyca znalazł się na prawym skrzydle ugrupowania polskiego i załamał się w natarciu. On z częścią wojska wycofał się do Żywca, a reszta jego milicji obsadziła Lanckoronę. Generalność – czyli naczelny organ władz konfederacji barskiej uwolniła Szyca od zarzutów w związku z klęską.

Po przegranej konfederacji przeszedł na służbę rosyjską, uzyskał stopień podpułkownika i stanowisko dowódcy pułku huzarów białoruskich pod dowództwem Drewitza. Ponoć zginął w r. 1787 na wojnie rosyjsko-tureckiej.

Józef Miączyński herbu Suchekomnaty (ur. 1743, zm. 1793). Po przystąpieniu do konfederacji barskiej był oficerem zaopatrzeniowym konfederatów barskich w okolicach Jedlicza w 1769 r., a później został marszałkiem konfederackim województwa bełskiego. W przegranej walnej bitwie z Suworowem pod Lanckoroną ranny dostał się do niewoli. Wg Dumourieza (który spośród wszystkich komendantów konfederacji barskiej najwyżej cenił Miączyńskiego) przyczyną klęski lanckorońskiej było uchylenie się od udziału w bitwie Pułaskiego, który w ten sposób chciał zgubić tego oficera. Miał to uczynić „zazdroszcząc mu zaszczytów i względów, jakich doznawał od Generalności”. Starania Generalności o wymianę Miączyńskiego nie doprowadziły do pożądanego skutku. Rosjanie trzymali go w Krakowie, we Lwowie, dalej wysłali go do obozu przejściowego w Połonnem. Dzięki energicznym zabiegom matki, został cofnięty z drogi i sprowadzony do Warszawy. W sierpniu złożył posłowi rosyjskiemu lojalkę. Został zwolniony z aresztu po wpłaceniu przez jego szwagrów po 2 000 czerwonych zł kaucji.

Chcąc powrócić do konfederacji, w grudniu opuścił Warszawę. W Dreźnie konferował z ks. Karolem Kurlandzkim i z elektorem Fryderykiem Augustem. Próby powrotu z wojskiem z Węgier uniemożliwili Austriacy. Ostatecznie nakłoniony przez matkę, składa wierność królowi Stanisławowi Poniatowskiemu w 1773 r. i powraca do kraju. W 1778 r. sprzedał swoje dobra i w 1779 wyjechał do Paryża. W 1792 roku został dowódcą dywizji armii nadreńskiej, a następnie dowódcą lekkiego korpusu. Oskarżony o próbę pomocy Dumouriezowi w przywróceniu monarchii, został zgilotynowany.

Józef Bierzyński herbu Jastrzębiec (zm. po 1778). W 1764 podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego. W lipcu 1768 stanął na czele konfederacji barskiej województwa sieradzkiego. W październiku tego roku jego oddział, nękany przez wojska rosyjskie gen. Iwana Drewicza, uległ rozproszeniu. Wiosną 1769 na czele kilkuset ludzi podjął nieudaną próbę opanowania zamku w Starej Lubowli, będącego w posiadaniu Kazimierza Poniatowskiego, w efekcie czego Austriacy zajęli starostwo spiskie. Został regimentarzem w obozie pod Muszynką. Bierzyński brał udział w atakowaniu konkurencyjnych formacji konfederatów. Zgniótł obóz Jerzego Marcina Lubomirskiego, starł się z oddziałem Kazimierza Pułaskiego. W czerwcu ogłosił się marszałkiem związkowym bez porozumienia z władzami konfederackimi i uczestniczył w zakończonym niepowodzeniem szturmie Lwowa. Następnie udał się na Litwę, gdzie stoczył bitwę pod Białymstokiem. Został stronnikiem obalenia Generalności i forsowanych antykrólewskich planów konfederatów. Skazany przez Generalność na karę śmierci i konfiskatę dóbr, został ujęty. Miał się przyznać, jakoby sam naprowadzał Rosjan na Kazimierza Pułaskiego i nalegał na ogłoszenie bezkrólewia. Wypuszczony, odprowadził swój oddział pod komendę Drewicza. Ukrywając się, za 16 000 dukatów zgromadzonych w czasie działań wojennych kupił majątek na Śląsku. W marcu 1771 zbiegł do obozu Aleksandra Suworowa w Lublinie. W Warszawie w ambasadzie rosyjskiej złożył cenne zeznania o początkach spisku barskiego. Po upadku Wawelu 1772 r. wziął w administrację od rosyjskiego komendanta majątki biskupie. Poseł na sejm 1776 roku z województwa brzeskokujawskiego.

Kajetan Michał Sapieha herbu Lis (ur. 1749, poległ 23 maja 1771 pod Lanckoroną), marszałek połocki konfederacji barskiej. Od 1768 był zaangażowany w spisek mający na celu skonfederowanie całej Litwy. W początkach 1769 odbył podróż w okolice Krakowa i być może na Słowację w celu koordynacji działań konfederacji. Przez pewien czas był emisariuszem swojej kuzynki, Anny z Sapiehów Jabłonowskiej. Po klęsce konfederacji na Litwie pod koniec 1769 r. przejął od uchodzącego do Prus brata Józefa resztki oddziałów konfederackich, z którymi musiał jednak się szybko wycofać. W latach 1770–1771 brał udział w szeregu akcji politycznych i militarnych na terenie Korony, m.in w atakach na Sandomierz i Kazimierz pod Krakowem. Poległ 23 maja 1771 w bitwie pod Lanckoroną w walce z oddziałami Aleksandra Suworowa.

Portrety – źródło: domena publiczna

 

 

Ziemowit Kalinowski Ziemowit Kalinowski Autor artykułu

Obywatel Miasta Myślenice (z dziada i pradziada). Historyk z wykształcenia i zamiłowania. Dawniej działacz antykomunistycznej, niepodległościowej opozycji. Badacz oporu antykomunistycznego na ziemi myślenickiej.