Jubileusz

Wspomnienie Bohatera

Historia 22 stycznia 2019 Wydanie 03/2019
Wspomnienie Bohatera
Na motorze Jan Sałapatek z nieznaną kobietą

W Jachówce odbędą się lokalne obchody uczczenia 64. rocznicy śmierci Jana Sałapatka ps. „Orzeł” - ostatniego partyzanta Beskidu Makowskiego. Oddziały podziemia niepodległościowego, w których walczył operowały na terenie od Makowa Podhalańskiego do Myślenic. Organizatorem uroczystości jest Stowarzyszenie Patriotyczne „Beskidy”

Jan Sałapatek zginął w 1955 roku, zamordowany przez konfidenta organów bezpieczeństwa komunistycznego państwa, walcząc o wolną Polskę. „Orzeł” w czasie okupacji niemieckiej wstąpił do Oddziału AK „Huta Podgórze” operującego w rejonie babiogórskim. Następnie przeszedł do terenowych struktur Batalionów Chłopskich w Jachówce, skąd pochodził. Ujawnił się 15 października 1945 r. przed komisją likwidacyjną jako kapral. W kwietniu 1946 r. zagrożony aresztowaniem wstąpił do oddziału partyzanckiego wchodzącego w skład Grupy Operacyjnej AK „Błyskawica” Józefa Kurasia ps. „Ogień”.

Oddziały podziemia niepodległościowego, w których walczył działały na terenie Beskidu Makowskiego, od Makowa Podhalańskiego do Myślenic. Po śmierci „Ognia” i ogłoszeniu tzw. amnestii Sałapatek ujawnił się 11 marca 1947 r. Jednak już miesiąc później został zmuszony do ukrywania się i ponownie podjął działalność konspiracyjną.

„Orzeł” założył kilkuosobowy oddział partyzancki. Grupa działała na terenie dwóch powiatów: wadowickiego i myślenickiego. Dokonała około 100 akcji głównie rekwizycyjnych na zakłady uspołecznione i urzędy, traktując je jako jednostki służące władzy komunistycznej oraz osoby prywatne, w tym członków partii komunistycznej i osoby podejrzewane o współpracę z UB. Za zabrany towar zostawiano pokwitowania pisane odręcznie z pieczątką w otoku „Grupa Operacyjna AK Zorza”. Konspiratorzy próbowali przeciwstawiać się propagandzie komunistycznej m.in. walczyli z kolektywizacją wsi. W sumie w okresie działalności GO AK „Zorza” do 1955 walczyło w jej szeregach 14 członków z którymi w terenie współpracowało 69 osób. Większość z nich została aresztowana przez organy bezpieczeństwa. Rozpracowywaniem tej organizacji podziemnej zajmowały się UB w Myślenicach i Wadowicach przy współudziale Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Ludowego Wojska Polskiego pod nadzorem Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie. W rozpracowaniu zaangażowanych było 13 konfidentów. Ostatecznie „Orła” ujęto 18 stycznia 1955 r.

Jan Sałapatek został aresztowany w Trzebuni, gdzie został zwabiony przez konfidenta UB, który podstępnie uderzył go w głowę żelazną rurą owiniętą w mapę. Ranny „Orzeł” został przewieziony do Krakowa, gdzie zmarł w więziennym szpitalu 29 stycznia 1955 roku.

- Wystąpiłem do prezydenta o pośmiertne odznaczenie i awansowanie na wyższe stopnie wojskowe żołnierzy niepodległościowych ziemi myślenickiej, którzy zginęli w walce o wolną Polskę w latach 1939-1956, w tym Jana Sałapatka - poinformował Tadeusz Pytlik, wiceprezes krakowskiego oddziału Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego.

Uroczystość, uczczenia jego pamięci rozpocznie się 27 stycznia mszą za ojczyznę, odprawioną o godz. 8 w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jachówce. Następnie na pobliskim cmentarzu zostanie przedstawiona historia życia Sałapatka i odczytany apel poległych.

Ziemowit Kalinowski