Andrzej Klakurka (1895-1915)

15 lutego przypada 111. rocznica śmierci Andrzeja Klakurki - młodego ochotnika z Myślenic, który na początku I wojny światowej zaciągnął się do Legionów Polskich. Legionista pochodził z nobliwej myślenickiej rodziny. Był synem adwokata oraz burmistrza Myślenic Mikołaja Klakurki i Antoniny z Kokowskich. Starszym bratem Andrzeja był Kazimierz Stefan również żołnierz Legionów Polskich. Tak jak wielu młodych ochotników z ziemi myślenickiej Andrzej Klakurka brał udział w ciężkich walkach w Karpatach Wschodnich. Zmarł z powodu trudów wojennych. Jego nazwisko zostało uwiecznione na pomniku legionistów w Rafajłowej.

Młodszy syn burmistrza Mikołaja Klakurki urodził się 11 października 1895 roku w Myślenicach. Chcąc iść w ślady swojego ojca, Andrzej Klakurka rozpoczął studia prawnicze. Kiedy wybuchła wojna, przerwał edukację. Pod koniec sierpnia 1914 roku, mając zaledwie osiemnaście lat, zaciągnął się do powstających Legionów Polskich. Tak w swoich wspomnieniach zapamiętała przyszłego legionistę zaprzyjaźniona z rodziną Klakurków - Anna Skarbek-Sokołowska:

„17-letni Andrzej był najpiękniejszym i najmilszym chłopcem naszej myślenickiej drużyny legionowej, ujmował serca nieziemską wprost urodą, dobrocią i uprzejmością”.

Klakurka miał okazję służyć w najbardziej myślenickim pododdziale legionowym. Była nim 14. Kompania, należąca do IV batalionu pod dowództwem majora Bolesława Roi. Batalion z kolei wchodził w skład 2. Pułku Piechoty dowodzonego przez pułkownika Zygmunta Zielińskiego. W IV batalionie walczył również brat Andrzeja - Kazimierz.

Przez wiele miesięcy rodzice Andrzeja i Kazimierza, mieszkający w Myślenicach nie mieli od nich żadnych informacji. Pierwszy list Klakurkowie otrzymali dopiero w grudniu 1914 roku. Synowie podawali w korespondencji w jakiej jednostce legionowej służyli, ojca prosili również o przesłanie tytoniu i czekolady. Obaj bracia byli podoficerami, posiadali stopień plutonowych.

W późniejszym czasie Andrzeja Klakurkę skierowano do Szkoły Podchorążych. Następnie myśleniczanin brał udział w ciężkiej kampanii karpackiej. Był uczestnikiem walk pod Rafajłową, toczonych w styczniu 1915 roku. Ta huculska wieś położona jest w paśmie Gorganów w Karpatach Wschodnich. Obecnie ta miejscowość nosi nazwę Bystrzyca (Bystrycia) i znajduje się na terytorium Ukrainy (w obwodzie iwanofrankiwskim). W zimie, na przełomie 1914 i 1915 roku, Rafajłowa znalazła się we władaniu oddziałów legionowych. Oswobodzony z rąk nieprzyjaciela skrawek terenu w Karpatach polscy żołnierze określili mianem ”Rzeczpospolitej Rafajłowskiej”.

W nocy z 23 na 24 stycznia 1915 roku legioniści stoczyli efektowną, zwycięską bitwę o wieś Rafajłowa. Polacy starli się z nacierającymi od strony Nadwórnej oddziałami rosyjskimi. Zadali nieprzyjacielowi znaczne straty przy znikomych własnych. Klakurka uczestniczył w tym boju, nie doznając szwanku. Myśleniczanin walczył też pod Maksymcem, 31 stycznia 1915 roku. W przeciwieństwie do Rafajłowej legioniści ponieśli tam znacznie większe straty.

Myślenicki legionista wziął też udział w walkach pod Zieloną na początku lutego 1915 roku. Przed atakiem na wieś zgrupowanie Legionów podzielono na dwie kolumny. Pierwszą dowodził podpułkownik Józef Haller, drugą major Bolesław Roja. Napór polskich oddziałów był na tyle silny, że 4 lutego Rosjanie zmuszeni byli wycofać się z Zielonej. Straty bojowe jakie ponieśli legioniści w tych walkach, były stosunkowo niewielkie: 9 z nich zginęło, 20 odniosło rany. Jednak prawie 1/4 polskich żołnierzy ucierpiała na skutek potężnego mrozu, sięgającego do ponad minus 30 stopni.

Niekorzystne warunki pogodowe miały wpływ na pogorszenie stanu zdrowia młodego legionisty. Klakurka doznał odmrożeń, następnie zachorował na zapalenia płuc, które w konsekwencji doprowadziło do jego śmierci. Myśleniczanin zmarł 15 lutego 1915 roku. Został prawdopodobnie pochowany w Rafajłowej razem z innymi poległymi i zmarłymi legionistami.

Pochodzący z miasta nad Rabą żołnierz Legionów Polskich na początku lat 30. XX wieku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości.

W okresie międzywojennym w Rafajłowej stanął pomnik poświęcony poległym polskim żołnierzom. Została również do niego dołączona tablica, na której znalazły się nazwiska zmarłych legionistów. Było wśród nich również nazwisko Andrzeja Klakurki. Występuje tam jednak błędny zapis, że służył w 4. Pułku Piechoty. W rzeczywistości myśleniczanin był żołnierzem 4 batalionu piechoty.

Bibliografia

Grabowski Zbigniew, „Legiony Polskie”, Warszawa 2014.

„Legenda Legionów. Opowieść o Legionach oraz ludziach Józefa Piłsudskiego”, Warszawa 2010.

Skłodowski Jan, „Andrzej Klakurka – bohater z Rafajłowej”, „Nowy Kurier Galicyjski” nr 16 (212) z 2014 r.

Andrzej Małysa