Działalność Eugeniusza Ralskiego w antykomunistycznym podziemiu

1 marca 1951 roku w więzieniu mokotowskim zostali brutalnie zamordowani strzałem w tył głowy przywódcy IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). W ten sposób komuniści rozbili kierownictwo ostatniej ogólnopolskiej konspiracji, która po zakończeniu II wojny światowej kontynuowała opór przeciw władzy. WiN było największą organizacją konspiracyjną działającą po 1945 roku. W celu upamiętnienia dramatycznych wydarzeń sprzed 85 lat, polski Sejm ustanowił dzień 1 marca świętem państwowym. Jest nim Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.

Silne struktury WiN-u istniały także na terenie powiatu myślenickiego. Jednym z lokalnych członków tej organizacji był Eugeniusz Ralski, noszący konspiracyjne pseudonimy „Biały” i „Korsak”. Po II wojnie światowej sąd wojskowy skazał tego konspiratora, tworzącego antykomunistyczne podziemie, na karę śmierci.

Eugeniusz Ralski urodził się 6 listopada 1910 roku w Osieczanach w powiecie myślenickim. Był synem Teodora Ralskiego i Katarzyny z Batków. W Myślenicach uczęszczał do szkoły powszechnej i gimnazjum. Następnie ukończył studia wyższe na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1934 roku Ralski obronił doktorat na Wydziale Botaniki tej najstarszej polskiej uczelni. Wraz z uzyskaniem stopnia naukowego, podjął pracę asystenta w Katedrze Hodowli Roślin i Genetyki Wydziału Rolniczo-Leśnego Politechniki Lwowskiej. W 1937 roku został kierownikiem Stacji Ochrony Roślin w Katowicach.

We wrześniu 1939 roku Ralski kierował ewakuacją biura Śląskiej Izby Rolniczej na wschód. W czasie okupacji przebywał w Krakowie, podejmując oficjalną pracę w Krakowskiej Izbie Rolniczej. Jednocześnie aktywnie angażował się w działalność konspiracyjną, zostając w 1941 roku zaprzysiężony do Związku Walki Zbrojnej. Równolegle ze służbą w Związku Walki Zbrojnej, a od 1942 roku w Armii Krajowej, Ralski działał także w cywilnej strukturze Polskiego Państwa Podziemnego. Był konspiracyjnym urzędnikiem Oddziału Rolnego Okręgowej Delegatury Rządu na Kraj w Krakowie. W 1944 roku został aresztowany i uwięziony w obozie koncentracyjnym w Krakowie-Płaszowie. Zdołał jednak doczekać wyzwolenia obozu.

Po wojnie Ralski powrócił do pracy naukowej. Uzyskał habilitację i został docentem na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1946 roku został profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Fitopatologii i Ochrony Roślin na Uniwersytecie Wrocławskim. Obok pracy naukowej po raz kolejny zaangażował się w działalność konspiracyjną. Był najpierw członkiem antykomunistycznej organizacji „Nie”. Następnie działał w strukturach Stowarzyszenia WiN, liczącego w tym czasie około 20 tysięcy członków. W sierpniu 1946 roku pochodzący z Osieczan konspirator został aresztowany. Ralski był sądzony w słynnym procesie krakowskim II Zarządu Głównego WiN, trwającym od 11 sierpnia do 10 września 1947 roku. Na ławie oskarżonych znalazło się kilkanaście osób, w tym prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN płk Franciszek Niepokólczycki ps. „Teodor”, „Szubert”, „Halny”.

Proces krakowski zakończył się 10 września 1947 roku, kiedy Wojskowy Sąd Rejonowy wydał wyrok. Ośmiu członków WiN-u zostało skazanych na karę śmierci. Wśród nich znalazło się dwóch działaczy tej organizacji pochodzących z ziemi myślenickiej. Pierwszym był związany z Sułkowicami - Józef Ostafin ps. „Chudy”, „Ludwik”, „Miłosz”, drugim - Eugeniusz Ralski. Sąd w następujących słowach uzasadnił wydanie wyroku śmierci na profesora botaniki:

„Osk. Ralski Eugeniusz, s. Teodora, winien jest:

I. że w okresie od maja 45 r. do 25 sierpnia 1946 r. w Krakowie brał udział (…) jako z-ca szefa sieci wywiadowczej osk. Bzymka, w działalności nielegalnych organizacji „D.S.Z. na Kraj, a następnie „WiN”, usiłujących przy użyciu band leśnych, oraz obcych sił zbrojnych, znajdujących się poza granicami Państwa Polskiego, a także usunąć przemocą ustanowione naczelne organa władzy zwierzchniej Narodu, oraz zagarnąć tę władzę…”

W przypadku Ostafina wyrok śmierci został wykonany. Z kolei Ralskiemu wyrok śmierci zamieniono na karę dożywotniego więzienia. W komunistycznych więzieniach naukowiec spędził łącznie prawie 9 lat. Wyrok odsiadywał w trzech zakładach karnych w Krakowie, Wronkach oraz Warszawie. W procesie krakowskim z 1947 roku wyrok wieloletniego więzienia otrzymał również brat Eugeniusza Ralskiego - Stefan. Obydwaj Ralscy wyszli na wolność w 1956 roku na fali politycznej odwilży.

Po wyjściu z więzienia Eugeniusz Ralski pracował na wyższych uczelniach Wrocławia i Krakowa. Jego wyjście na wolność, niestety nie było równoznaczne z zakończeniem szykan ze strony władz komunistycznych. Jeszcze długie lata po opuszczeniu stalinowskiego więzienia, konspirator był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1974 roku były więzień polityczny uzyskał nominację na profesora zwyczajnego. Sześć lat później przeszedł na emeryturę.

Eugeniusz Ralski zmarł 24 maja 1981 roku w Osieczanach. Został pochowany na Cmentarzu Podgórskim w Krakowie.

Andrzej Małysa

Bibliografia

Kalinowski Ziemowit, „Bohaterowie wyklęci na ziemi myślenickiej 1945-1956”, Myślenice 2013.

Zagórski Andrzej, „Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach”, T. VI, cz. 3. Wrocław 2000.