II Czarna Niedziela

II Czarna Niedziela
Dla upamiętnienia wydarzeń 30 kwietnia 1944 roku przy Grobie Nieznanego Żołnierza wartę honorową zaciągnęli członkowie organizacji Strzelcy Rzeczypospolitej - Myślenice Fot. Fot. z arch. ŚZŻ AK koło Myślenice

W niedzielę 30 kwietnia 1944 roku gestapowcy, wspierani przez oddziały własowców, wtargnęli do wielu myślenickich domów. Dzień ten nazwany został Czarną Niedzielą, podobnie jak wydarzenia z 23 czerwca 1940 roku. W tym samym dniu Niemcy dokonali aresztowań również w Jasienicy, Sułkowicach, Polance, Zawadzie, Lubniu i Krakowie.

Przygotowania do akcji „ Burza”, podjęte na terenie całego kraju, przez polskie podziemie niepodległościowe, nie mogły ujść uwadze zdrajców i konfidentów gestapo. Kontrwywiad AK doskonale zdawał sobie z tego sprawę i cały czas starał się monitorować sytuację ostrzegając swoich członków przed niemieckim wywiadem. Działania podjęte przez kontrwywiad AK objęły również okręg krakowski i zostały oznaczone kryptonimem „Ubezpieczalnia”. Niestety, pomimo podjętych działań nastąpiło bardzo silne uderzenie ze strony Niemców w struktury Armii Krajowej. Akcja prowadzona przez okupanta objęła również okręg myślenicki.

Aresztowania zaczęły się 30 kwietnia 1944 r. wieczorem. W wyniku przeprowadzonej akcji aresztowano około 50 żołnierzy Ubezpieczalni. W Myślenicach aresztowani zostali: Jakub Chorabik, Leon Daroszewski i jego żona, Adam Grodzicki, Ludwik Grodzicki, Jan Hołuj, Zbigniew Hołuj, Emilia Hołuj, Alfred Jerzykiewicz, Dominik Jura, Stefan Klimas, Adam Kolawa, Tadeusz Kolawa, Zbigniew Kołodziejczyk, Jan Kraus, Tadeusz Krygier, Marian Łętocha, Jan Miętus, Jan Mucha, Władysław Nowacki, Józef Piasecki, Józef Suder, Franciszek Syrek, Jan Talaga, Mieczysław Wojnarowski, Czesław Wygona, Julian Wygona, Stanisław Wygona, Alojza Wygona.

Aresztowanych, po zgromadzeniu ich w pobliżu sądu, samochodami przewieziono do Krakowa i osadzono w więzieniu Montelupich. Wkrótce pojawiły się złowrogie afisze śmierci informujące o egzekucjach. Myśleniczanie ginęli w różnych miejscach, między innymi przy dzisiejszym skrzyżowaniu ulic Lubicz i Botanicznej w Krakowie oraz na tak zwanym Glinniku w Przegorzałach, miejscu gdzie wydobywano glinę. Kilkoro z zatrzymanych nie zostało rozstrzelanych, ale zostali osadzeni w obozach koncentracyjnych. Niektórzy z nich, po przejściu przez obozowe piekło, doczekało wyzwolenia, a odciśnięte piętno strasznych przeżyć towarzyszyło im do końca życia.

Pamięć o bohaterskich myśleniczanach i ich poświęceniu dla Ojczyzny jest corocznie kultywowana. Rodziny pomordowanych i więzionych pamiętają o swoich bliskich, odwiedzając w rocznicę tych wydarzeń miejsce ich kaźni, a w myślenickim Sanktuarium odprawiana jest Msza św. w intencji aresztowanych.

W Muzeum Niepodległości 30 kwietnia została otwarta wystawa poświęcona wydarzeniom Czarnej Niedzieli.

Marek Stoszek Marek Stoszek Autor artykułu

Socjolog i kulturoznawca.. Badacz i propagator historii, kultury i tradycji naszego regionu. Od września 2019 redaktor naczelny Gazety Myślenickiej.