Kostiuchnówka (cz. 2)

W bitwie pod Kostiuchnówką brało udział wielu legionistów pochodzących z Myślenic lub okolicznych miejscowości. W boju tym uczestniczył rotmistrz Jan Dunin-Brzeziński, pochodzący z Osieczan.

W połowie 1916 roku oficer ten był zastępcą dowódcy 2. Pułku Ułanów Legionów Polskich. Równocześnie dowodził dwuszwadronowym I Dywizjonem tego regimentu. W batalii stoczonej na Wołyniu Dunin-Brzeziński był oficerem zgrupowania kawaleryjskiego, w którego skład wchodziły szwadrony z 1. i 2. Pułku Ułanów Legionów Polskich. W końcowym etapie bitwy legionowi ułani starali się odciążyć mocno wykrwawione bataliony z 1. i 5. Pułku Piechoty, które rozpaczliwie próbowały utrzymywać swoje stanowiska wokół Reduty Piłsudskiego nad rzeką Garbach. Kawalerzyści razem z piechotą odparli brawurową szarżę rosyjskiej kawalerii z 6 lipca 1916 roku.

Pod rozkazami rotmistrza Dunina-Brzezińskiego walczył pod Kostiuchnówką w stopniu wachmistrza kawalerii, pochodzący z Tokarni – Mieczysław Targowski. Legionista ten urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Przed wojną zdobył solidne wykształcenie. Po szkole średniej podjął studia w Wyższej Szkole Rolniczej w Wiedniu, dokończył je w Akademii Rolniczej w Dublanach. Po zdaniu egzaminów w 1914 roku uzyskał dyplom inżyniera-agronoma. Na początku I wojny światowej Targowski zaciągnął się do kawalerii Legionów Polskich. Służył w 3. Szwadronie 2. Pułku Ułanów. W szeregach tego regimentu wziął udział w bojach kampanii wołyńskiej latem 1916 roku.

W najkrwawszej bitwie Legionów Polskich stoczonej na terenie Wołynia brał udział także osiemnastoletni myśleniczanin Stanisław Gierka. Przed wybuchem I wojny światowej uczęszczał do gimnazjum w Myślenicach. Gimnazjalista należał do działającej przy tej szkole drużyny skautowej im. Tadeusza Kościuszki. W 1914 roku Gierka, jako szesnastolatek zaciągnął się do oddziałów legionowych. Służył w kompanii saperskiej, a później w 1. Pułku Piechoty I Brygady Legionów Polskich. W szeregach tego regimentu wziął udział w wołyńskim boju.

Uczestnikiem lipcowej bitwy, pochodzącym z Górnej Wsi, był Józef Czepiel urodzony 30 listopada 1893 roku. Przed wojną wykonywał zawód kowala. Pod Kostiuchnówką walczył w 5. Kompanii 5. Pułku Piechoty. Ze swoją kompanią legionista brał udział w brawurowym kontrataku na Polską Górę, przeprowadzonym 5 lipca 1916 roku. Za służbę w oddziałach legionowych Czepiel został odznaczony odznaką „Za wierną służbę” I Brygady Legionów Polskich.

W bitwie pod Kostiuchnówką walczył Jan Chromy, także urodzony w Górnej Wsi pod Myślenicami. Do formacji legionowych zaciągnął się w 1914 roku. Był żołnierzem I Brygady. Służył najpierw w 1. Pułku Piechoty. Następnie był plutonowym w 5. Pułku Piechoty, w szeregach, którego walczył na Wołyniu. Drugiego dnia walk Chromy został ciężko ranny i trafił do Szpitala Rezerwowego w Tarnowie. Rany w bitwie pod Kostiuchnówką odniósł także Franciszek Mleczek, pochodzący z Chełmu koło Myślenic. W oddziałach legionowych służył od 25 sierpnia 1914 roku. Mleczek walczył najpierw w 14. Kompanii IV batalionu 2. Pułku Piechoty Legionów Polskich. Wiosną 1915 roku legionista trafił do szpitala Franciszka Józefa w Wiedniu, gdzie leczył się na tyfus. Po rekonwalescencji przeszedł do 5. Kompanii II batalionu 6. Pułku Piechoty III Brygady Legionów Polskich, gdzie dosłużył się stopnia kaprala. W czasie wołyńskiej batalii Mleczek został ranny pod Polską Górą. Trzecim legionistą związanym z Myślenicami, który został ranny pod Kostiuchnówką, był Franciszek Mentel. Urodził się w Zawoi w 1895 roku. Przed wojną mieszkał w Myślenicach, gdzie pracował, jako robotnik. Do oddziałów legionowych zaciągnął się 16 sierpnia 1914 roku. W czasie walk pod Kostiuchnówką walczył w II batalionie 2. Pułku Piechoty Legionów Polskich. Mentel został ranny trzeciego dnia bitwy 6 lipca 1916 roku.

W trakcie bitwy pod Kostiuchnówką do rosyjskiej niewoli dostał się Franciszek Łatas, pochodzący z Górnej Wsi. Przed wojną był kolejarzem. W czasie wołyńskiej batalii walczył, jako sierżant w III batalionie 3. Pułku Piechoty II Brygady Legionów Polskich.

Spośród legionistów z powiatu myślenickiego, biorących udział w krwawym boju na Wołyniu, można jeszcze wymienić: Stanisława Cieślika pochodzącego z Bieńkowic, Andrzeja Czerwińskiego z Glichowa oraz Józefa Ostafina z Sułkowic. Ten ostatni zasłynął w późniejszym czasie z prowadzenia działalności antykomunistycznej po II wojnie światowej, za którą został skazany na śmierć w 1947 roku.

Andrzej Małysa

Bibliografia

Dudek T., Kostiuchnówka 1916, Warszawa 2017.

Dunin-Brzeziński J., Rotmistrz Legionów Polskich, Wspomnienia z lat 1914-1919, Pruszków 2004.

Legenda Legionów. Opowieść o Legionach oraz ludziach Józefa Piłsudskiego, Warszawa 2010.

Rostworowski S., Nie tylko Pierwsza Brygada (1914 – 1918). Z legionami w bój, Warszawa 1993.