Kult Matki Bożej Myślenickiej - Sanktuarium Matki Bożej Myślenickiej- centrum pielgrzymkowe. Część VIII - Kopie cudownego obrazu

Kult Matki Bożej Myślenickiej - Sanktuarium Matki Bożej Myślenickiej- centrum pielgrzymkowe. Część VIII - Kopie cudownego obrazu
Obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej. Sanktuarium w Kalwarii. Stan z roku 2021. Fot. Stanisław Szczepan Cichoń.

Wizerunek Matki Bożej Myślenickiej w typie „Eleusy”(1), wypełnia nastrój nasycony dobrocią i miłością. Nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza miłosierdzie lub współodczuwanie, terminem tym określano też Matkę Bożą Miłosierną.

Wizerunek Marii trzymającej na ręce Jezusa tulącego się do Matki, pełnej zatroskania, czułości, uwypukla macierzyńskie spełnienie. Podniosły akt - zjednoczenie hipostatyczne wyrażone w macierzyństwie, odnosi się do osoby Chrystusa, względem Jego natury Boskiej i ludzkiej. Scena ukazuje miłość jaka łączy matkę i syna i podkreśla w pełni człowieczeństwo Chrystusa. Theotokos – Bogurodzica reprezentuje natomiast Kościół Chrystusowy, unaocznia w ten sposób pełnię miłości między Bogiem a człowiekiem, osiągniętą w osobie Matki Bożej.

Ich silna więź uczuciowa, pełna tkliwej serdeczności, oddziałuje na udających się pod skrzydła Matczynej opieki, pozwoli dostrzec miejsce Marii w naszej osobistej drodze do Boga. Napełnia nadprzyrodzonym blaskiem oblicze wiernych, niby kryształ rozpromieniający szarość dnia, składających prośby do Madonny Myślenickiej. Otrzymujemy zapewnienie o Jej interwencji na wokandzie sądowniczej naszej duszy.

Obraz Matki Bożej Myślenickiej doczekał się w Polsce szeregu kopii: m. in. pod jego wpływem powstał najsłynniejszy wizerunek: Matki Boskiej Kalwaryjskiej, jednak dzieło o niższej klasie artystycznej, nie dorównujące poziomowi oryginału. Twórca znajdujący się pod wrażeniem obrazu myślenickiego, namalował według swojej umiejętności własną wersję wizerunku. Wstępne badania i prace konserwatorskie dr Jadwigi Wyszyńskiej pozwoliły stwierdzić związek tego obrazu z wizerunkiem Matki Boskiej Myślenickiej. Potwierdza to napis występujący jako element malowidła wzdłuż dolnego brzegu płótna: IMAGO B. V.M(2). MISLIMICENSIS, wypowiadający intencję autora o tożsamości obrazu z cudownym myślenickim pierwowzorem.

Obraz kalwaryjski powstał pomiędzy rokiem 1633, w którym wprowadzono wizerunek myślenicki do kościoła parafialnego, a 1641, datą przyjęcia obrazu przez ojców bernardynów od Stanisława z Brzezia Paszkowskiego, właściciela pobliskiej Kopytówki. Decyzją biskupa Zadzika, w celu zbadania jego cudowności przeniesiony został do zakrystii. Po stwierdzeniu, że jest obdarzony łaskami w 1658 roku został ponownie usytuowany w kościele w Kalwarii Zebrzydowskiej(3). W latach 1658-1667 przy południowej ścianie kościoła z fundacji Michała Zebrzydowskiego zbudowano kaplicę, w której w 1667 roku umieszczono cudowny obraz.

Najstarszy miedzioryt wykonany w technice akwaforty z wizerunkiem Matki Bożej Myślenickiej znajduje się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie, pochodzi z I poł. XVII wieku. Otoczony został medalionami, w szczycie widnieje akcent chrystologiczny eksponujący monogram Chrystusa „JHS”, w wolucie napis: „In nomine Jezu one gen flectatur” (4) [Flp. 2,10]. W kolejnych medalionach wokół ryciny umieszczono personifikacje 3 cnót boskich (wiary, miłości, nadziei) oraz 4 cnót kardynalnych (roztropności, sprawiedliwości, wstrzemięźliwości, męstwa). Poniżej obrazu, w migawkach uwidoczniono przedstawicieli różnych stanów i okresów ich życia, udających się do Pani Myślenickiej. Niżej tekst sławnej pieśni „Matko miłosierdzia w łasce nie przebrana” , w dalszych strofach zawarta jest modlitwa pełna nadziei: „Cieszcie się Myślenice macie czym koniecznie. O to was Matka Boża nie opuści wiecznie”.

C.d.n.

Stanisław Szczepan Cichoń

Przypisy

(1) Typ „Eleusy” wykształcił się prawdopodobnie w kręgu sztuki koptyjskiej, znany w Bizancjum od IX wieku.

(2) B.V.M – Beatae Virginis Mariae - Błogosławiona Dziewica Maria.

(3) J. Wyszyńska, Studia i materiały Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie. Kraków 1995, s.27.

(4) Na imię Jezus zginało się wszelkie kolano.

Stanisław Szczepan Cichoń Stanisław Szczepan Cichoń Autor artykułu

Absolwent Papieskiej Akademii Teologicznej na wydziale historia kościoła ze specjalizacją sztuki sakralnej. Autor książki "Dwanaście miesięcy w objęciach figur i kapliczek przydrożnych. Ziemia myślenicka i okolice".