„Nieustanny rozwój”

„Nieustanny rozwój”

Jestem szczęśliwą mamą trójki wspaniałych i zdrowych dzieci. Jako mama i jednocześnie psycholog dużą wagę przywiązywałam i przywiązuję do prawidłowego, symetrycznego rozwoju moich szkrabów. Muszę przyznać, że do niedawna drobne nieprawidłowości w nabywaniu nowych umiejętności wzbudzały mój niepokój, no bo jak to, ja, psycholog, mogę nie mieć „książkowych” dzieci? Teraz wiem, że teoria z praktyką nie zawsze się pokrywają. Teoria stanowi bowiem niejako uzupełnienie codziennego doświadczenia. Mój niepokój spowodowany był raczej ambicją i dumą. Chyba dopiero te małe brzdące pokazały mi, że każdy człowiek jest wyjątkowy, ma swój sposób i swój czas na rozwijanie poszczególnych funkcji.

Człowiek rozwija się przez całe życie. Moja babcia powtarzała mi, że uczyć można się do końca swych dni. Jest to niepodważalna prawda. Jeszcze zanim zacznie bić serce malutkiego człowieka w łonie matki, już rozpoczyna się jego wzrost. Myślę, że często zapominamy o tym, że każdy etap naszego życia umożliwia nam zdobywanie nowych umiejętności lub doskonalenie już posiadanych. Dziś chciałabym zaprosić do refleksji o rozwoju, jego etapach i możliwościach.

Rozwój nie jest ściśle określony, nie jest jednokierunkowy, nie istnieje nadrzędny cel, do którego powinien on prowadzić. Pomimo pewnych wyodrębnionych etapów, proces rozwoju ma tak naprawdę indywidualny charakter dla każdego człowieka. Rozwój składa się ze wzrostu i zmian. Człowiek zmienia się w celu przystosowania do środowiska, które też ulega zmianom. Efektem rozwoju powinien być uporządkowany, zrównoważony charakter; integracja ze sobą samym, innymi ludźmi i otoczeniem oraz równowaga pomiędzy potrzebami a możliwością ich zaspokojenia.

Na każdym etapie życia zdobywamy inne umiejętności, uczymy się nowych rzeczy, rozwijamy funkcje psychiczne, doskonalimy cechy charakteru. Erik Erikson opisał osiem etapów w ciągu życia, w których pojawiające się zadania rozwojowe kształtują osobowość człowieka.

Pierwszy z nich pojawia się już zaraz po narodzinach. Dziecko w tym czasie potrzebuje maksymalnie dużo opieki i zainteresowania ze strony opiekunów. Ich czułość i efektywne reagowanie na potrzeby maleństwa stanowią podstawę do wytworzenia w umyśle dziecka optymistycznej wizji świata oraz wiary we własne możliwości i innych ludzi. Wiek ok 2 lat jest okresem pierwszego buntu. Jest to ciężki czas dla rodziców/opiekunów. Warto jednak zaznaczyć, że wspieranie pociechy w tym okresie, dawanie mu możliwości wyboru i ponoszenia za nie konsekwencji (oczywiście adekwatnych do wieku i możliwości dziecka) jest niezbędny do stworzenia optymalnych warunków rozwoju samokontroli, umiejętności dokonywania wyborów oraz autonomii.

Przedszkolaki eksplorują świat wszystkimi dostępnymi zmysłami. Są niesamowicie ciekawe świata, oczarowane każdym nowym doświadczeniem i napotkaną rzeczą. Jest to piękne, a jednocześnie konieczne, by w przyszłości efektywnie realizować zaplanowane cele i czerpać przyjemność ze swoich osiągnięć. Właśnie od dzieci w tym wieku możemy nauczyć się fascynacji otaczającym nas światem.

Okres dojrzewania. No tak, chyba jeden z najcięższych okresów w życiu nie tylko rodziców, ale przede wszystkim dla samych młodych ludzi. Dzieci zaczynają naukę w szkole i tu uczą się pracowitości, dumy z wykonanej pracy, zaangażowania w podjęte działania. Wsparcie ze strony dorosłych, zainteresowanie osiągnięciami, pomoc w przypadku trudności stanowią niezachwianą podporę dla dalszego prawidłowego rozwoju. Proces rozwoju bowiem nie zwalnia. Młoda osoba rośnie, nabiera nowych doświadczeń, przyswaja nową wiedzę. To wszystko sprawia, że zaczyna zadawać pytania o to kim jest, jaki jest świat, jaka będzie przyszłość. Zadając te pytania niejednokrotnie doświadcza rozbieżności miedzy swoim idealnym światem a tym, który dostrzega i w którym żyje. Akceptacja tych rozbieżności umożliwia integracje ze sobą samym, określenie własnej tożsamości i planów na przyszłość.

Następnym okresem jest czas wchodzenia w nowe związki, pracę. Efektywne przejście przez poprzednie stadia rozwoju umożliwia doświadczenie wzajemności, umiejętność dzielenia się swoimi myślami i uczuciami, tworzenie bliskich związków, intymność. Postawa twórcza związana z pełnym zaangażowaniem się zarówno w pracę jak i związki z innymi jest niezbędna do wartościowego, pełnego życia. Bilans życia zazwyczaj zostaje przeprowadzony w późnej dorosłości. Zaakceptowanie zarówno tych dobrych jak i trudnych doświadczeń staje się kluczowe w poczuciu porządku i dużego znaczenia jakie miało nasze życie.

Efektywny rozwój nie musi mieć zawsze charakteru progresywnego. W rozwoju możemy cofnąć się do poprzednich etapów, by zredefiniować swoje życie i jego wartość. To, że się rozwijamy jest niesamowite. Żaden inny gatunek nie ma takiej możliwości. Możemy kształtować siebie przez całe życie, nieustannie się doskonalić i wzrastać w cnotach. Jednocześnie mamy ogromny wpływ na kształtowanie młodego pokolenia. Już teraz więc od naszych reakcji i wsparcia zależy osobowość naszych dzieci, a co za tym idzie to, jak będzie wyglądała przyszłość.

psycholog Maria Jamróz