„Per aspera ad astra!” (cz. 2)

Historia 21 listopada 2023 Wydanie 44/2023
„Per aspera ad astra!” (cz. 2)
Na zdj. narodziny piłki nożnej we Lwowie- Piłkarze – obrońcy Lwowa

Po ukończeniu gimnazjum w Wadowicach, swą edukację nastoletni Walenty kontynuował w Krakowie. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie zdobył wykształcenie filologa klasycznego.

Następnie wstąpił do służby nauczycielskiej. Początkowo pracował jako zastępca nauczyciela: od 1877 do maja 1880 w C. K. Wyższym Gimnazjum w Kołomyji, od maja do września 1880 w Brzeżanach, a od września 1880 do sierpnia 1881 w C.K. Wyższym Gimnazjum w Stanisławowie. Rozporządzeniem C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia z 9 sierpnia 1881 został mianowany rzeczywistym nauczycielem i przeniesiony od września 1881 do C.K. Gimnazjum Męskiego w Sanoku. W tej szkole uczył języka łacińskiego, języka polskiego, języka greckiego, kaligrafii, propedeutyki filozofii, logiki, psychologii. Decyzją C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 14 września 1884 został zatwierdzony na stale w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora. Na początku zaś lipca 1896 uzyskał stopień naukowy doktora filozofii na Uniwersytecie Lwowskim im. Jana Kazimierza. Rozporządzeniem C. K. Ministra Wyznań i Oświaty z 14 grudnia 1897 otrzymał ósmą rangę służbową począwszy od 1 stycznia 1898 i od tego czasu był tytułowany jako c. k. starszy profesor.

Profesor Walenty Wróbel angażował się także w życie społeczne i narodowe zniewolonej ojczyzny. Świadczy o tym m.in. udział w pracach Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku, w założeniu którego uczestniczył jego przyjaciel prof. Roman Vetulani, a do którego wstąpił na przełomie 1892/93 roku. Celem Stowarzyszenia było przede wszystkim pielęgnowanie ćwiczeń gimnastycznych. Towarzystwo miało utrzymywać zakład gimnastyczny dla członków, szkoły gimnastyki dla mieszkańców Sanoka, organizować zabawy, wycieczki, udzielać nauki szermierki, jazdy konnej, jazdy na kole, pływania, ślizgania na łyżwach, strzelania do celu; urządzać publiczne ćwiczenia i zawody, wspólne obchody rocznic narodowych; starać się o zakładanie i rozwój polskich towarzystw sokolich; utrzymywać biblioteki dla członków. W myśl starożytnej maksymy: „sana in corpore sano, mens sana” troszczył się nie tylko o ciało, ale i ducha. Tak bowiem pisał w artykule „Z praktyki szkolnej” z 1904 roku pt. „Lektura Horacego w klasie VIII: słowa, które nic nie straciły ze swej aktualności!

„August bowiem wychodząc z tej zasady, że społeczeństwo zdrowe pod względem moralnym i religijnym jest najpewniejszą rękojmią potęgi państwa starał się wszelkimi sposobami o podniesienie społeczeństwa rzymskiego z upadku. Odnawiał świątynie, budował nowe, kolegiom kapłańskim dawnym przywracał świetność i powagę. Osobistym współudziałem tworzył nowe i w ten sposób zapewnił państwu rzymskiemu, które już w I. wieku przed Chr. okazywało wszystkie symptomy rychłego upadku, jeszcze pięćsetletnie istnienie (do r. 476 po Chr.). Historya bowiem, która jest i powinna być magistra vitae, uczy nas, że zawsze przed upadkiem politycznym państw i narodów pojawia się upadek moralny i religijny społeczeństwa. Discite inestitam moniti et non temnere.”

W nauczaniu młodzieży przyświecały Walentemu Wróblowi ideały humanizmu i tolerancji, które zostały m.in. sformułowane w czasopiśmie lwowskim Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych „Muzeum”, w którym drukował m.in. profesor, a gdzie w styczniowym numerze z 1904 roku czytamy: „(…) w czasopiśmie tem, od czasu jego istnienia, nie dzieliliśmy nigdy młodzieży, uczącej się w szkołach naszych, ze względu na jej narodowość, wyznanie, obrządek; dla wszystkich uczniów naszych mamy serce, miłość i wyrozumiałość nauczyciela, pragniemy, aby wszyscy rozwijali się pomyślnie, aby byli coraz lepszymi i mądrzejszymi (…)”

cdn

Opr. Marian Cieślik