Plastyczna historia Odkupienia - osobliwe ujęcia kapliczkowe
W Osieczanach na skrzyżowaniu drogi powiatowej z gminną prowadzącą do Buliny, nieopodal zespołu dworskiego, w metalowym ogrodzeniu, znajduje się wielostopniowa kompozycja.
Pierwotnie na tym miejscu znajdowała się drewniana kapliczka otoczona włoskimi topolami. Wybudowana została według wspomnień generała Pawła Cyrus Sobolewskiego; „być może w 1747 roku przez właściciela Osieczan Piotra Paprockiego w dowód pokuty, zadośćuczynienia za zabicie w pojedynku na szable szlachcica, który nie chciał mu ustąpić z drogi w czasie podróży konnej”. (1) W 1832 roku uderzenie piorunu nastąpiło zniszczenie drewnianej kapliczki.
W 1875 roku, na miejscu spalonej kapliczki wybudowano sakralną kompozycję, fundowaną przez ówczesnych właścicieli Osieczan; Marcellego, Konstancji z Dąmbskich, Sobolewskich. Posiada formę otynkowanego obelisku w pięciokondygnacyjnym układzie segmentowo ułożonych wielościanów. Zwieńczenie cokołu przechodzi łukowo w przysadzisty cokolik o łukowo wklęsłych ścianach dźwigający wysoki metalowy krzyż z Chrystusem. W płycinach, za szkłem, umieszczono niezwykle interesujące malowidła wykonane na blasze, sygnowane J. Pers(?).( 2)
Najniższy segment wypełnia tylko inskrypcja wyryta na zachodniej ścianie, brzmiąca; „Nie ustajcie, wysławiajcie wszego świata Królową, Jej przymioty łaski cnoty, chwalcie myślą, mową”. Natomiast, powyżej wielościan nasycony jest kompozycjami plastycznymi emanującymi wątki chrystologiczne: od strony wschodniej malowidło przedstawia Upadek Chrystusa pod krzyżem, od południowej; Wniebowstąpienie - Chrystus w bieli podtrzymywany jest przez aniołów, w dole patrzący w górę apostołowie. Od strony północnej natomiast kwintesencja Ofiary Krzyżowej – chwalebne królowanie w pełnej glorii Boleściwej Trójcy Świętej z przedstawieniem Chrystusa zdjętego z Krzyża wraz z Bogiem Ojcem oraz gołębicą, symbolem Ducha Świętego. Od strony zachodniej umieszczono napis „Na część i chwałę Synowi Bożemu w St. Trójcy jedynemu Matce Jego Najświętszej Maryi Pannie i St. Józefowi Jej opiekunowi. Poświecono dnia 18 lipca 1875 r. p. Marcelli i Konstancja z Dąbrowy Sobolewscy”.
W trzeciej kondygnacji wielościan wypełnia tylko inskrypcja, umieszczona od strony zachodniej, gloryfikująca wątek maryjny; „Ona zawsze wspomoże. Jeżeli błagać Ją będziemy”.
W czwartej kondygnacji dominuje przestrzeń o duchowości maryjnej: od strony wschodniej widnieje obraz Matki Bożej Częstochowskiej otoczony, od strony południowej; wizerunkiem Matki Bożej Kalwaryjskiej, a północnej; wizerunkiem „Piety”. Natomiast od strony zachodniej, na czarnym tle widnieje następująca inskrypcja „Pod twoją obronę uciekamy się St. Boża Rodzicielko, naszymi prośbami nie racz gardzić w potrzebach naszych”.
Najwyższy, kamienny komponent przyjmuje postać wydłużonego wielościanu w formie ściętego graniastosłupa o sfazowanych krawędziach. W dolnej partii, płycinie znajduje się rycina przedstawiająca Oko Opatrzności Bożej zawarte w trójkącie w otoczeniu chmur przeszytych promieniami słońca, symbolizując nadzieje, uwiarygodnioną inskrypcją; „Pan Bóg na nas patrzy”.
Twórca obelisku w Osieczanach inspirował się obrazami wielkich mistrzów: Boleściwa Trójca Święta (Robert Campin), Chrystus niosący krzyż (Lucas Cranach) oraz grafikami Albrechta Durera. Świadczy to o inwencji twórczej, wzorującej się w XIX wieku na artystach najwyższej światowej klasy, prekursorach innowacyjnych prądów w sztuce. Wyeksponował całą historię Zbawienia; Drogę Krzyżową ( Upadek Chrystusa), moment po zdjęciu z krzyża (Pieta), Wniebowstąpienie, Boleściwą Trójcę Świętą – Odkupienie człowieka w majestacie Boskości. Najważniejsze wydarzenie w historii Zbawienia przedstawiono w emanacji duchowości maryjnej.
Przypisy:
(1)A. Mysiński, Z Drogini do Osieczan, Osieczany 2004, s.366.
(2)Odnowienie kolorystyczne, prawdopodobnie wykonał artysta ludowy, Józef Per z Borzęty
