Serwisy programu Copernicus

Serwisy programu Copernicus
Ryszard Tadeusiewicz Fot. Naukowiec AGH, absolwent myślenickiego LO

W zeszłym tygodniu opowiedziałem Państwu o programie Copernicus, który jest europejskim programem satelitarnych obserwacji Ziemi (pisanej z dużej litery, bo chodzi o planetę, a nie o glebę) z całym szeregiem szczegółowych zastosowań. Pisałem o wystrzeliwanych satelitach serii Sentinel i o ambitnych planach rozwoju programu wraz z planowanym udziałem AGH w tych działaniach.

Zgodnie z zapowiedzią sprzed tygodnia wymienię teraz niektóre zadania, które program Copernicus realizuje. Są one grupowane wokół sześciu serwisów: Atmosfera, Obszary Lądowe, Środowisko Morskie, Zmiana Klimatu, Bezpieczeństwo oraz Sytuacje Kryzysowe.

W ramach serwisu Atmosfera śledzona jest na bieżąco jakość powietrza i skład atmosfery. Badana jest także warstwa ozonowa i mierzone docierające do ziemi promieniowanie ultrafioletowe i całkowite promieniowanie słoneczne. Badana jest głównie atmosfera nad Europą, ale zbierane są też dane z obszarów otaczających nasz kontynent, dla przygotowywania prognoz.

W ramach serwisu Obszarów Lądowych realizowany jest program stałego monitorowania obszarów lądowych (CLMS) w zakresie parametrów biofizycznych terenu i zmian zachodzących w tym zakresie. Przy okazji zbierane są też informacje na temat użytkowania gruntów, stanu roślinności, cyklu hydrologicznego oraz różnych zmiennych dotyczących energii na powierzchni ziemi. Ważny jest także monitoring morfologii powierzchni ziemi z wykrywaniem obszarów zagrożonych osuwiskami, zapadliskami czy wypiętrzeniami. Wykrywane są przy tym tak zwane punkty newralgiczne, co umożliwia skuteczne interweniowanie w przypadku niektórych zagrożeń.

Serwis Środowisko Morskie gromadzi i udostępnia obserwacje, które są przydatne w zakresie bezpieczeństwa morskiego (w szczególności morskich operacji poszukiwawczo ratowniczych) oraz zasobów morskich (między innymi dopasowania zezwoleń na połów ryb w zależności możliwości odradzania się ławic ryb, zwłaszcza będących na krawędzi całkowitego wymarcia). Serwis ten zbiera także dane na temat granicy między morzem i lądem, a zwłaszcza śledzi procesy erozji obszarów przybrzeżnych i związanych z tym zagrożeń.

Ze względu na alarmującą w tym zakresie sytuację - do programu włączono serwis Zmiana Klimatu. To, że klimat się zmienia czujemy na co dzień. Ale dla oceny związanych z tym problemów ważne jest spojrzenie globalne, właśnie takie, jakie daje obserwacja satelitarna. Naziemne służby meteorologiczne koncentrują uwagę na pogodzie, czyli tym, co się dzieje tu i teraz. Pogoda wynika z klimatu, ale klimat to model obejmujący zmiany długookresowe i dotyczące dużych obszarów (sumarycznie – całej Ziemi).

Bezpieczeństwo. Ten obszar działania dotyczy różnych zagadnień związanych z bezpieczeństwem Europy. W dokumentach dotyczących tego serwisu wymieniono problem ochrony granic (między innymi w kontekście kryzysów związanych z imigrantami oraz wojną na Ukrainie), a także nadzór nad bezpieczeństwem żeglugi, wspomaganie kontroli rybołówstwa, zwalczaniem zanieczyszczenie morza i współpracę z innymi międzynarodowymi organizacjami o podobnym zakresie kompetencji.

Sytuacje Kryzysowe. Ta część serwisu służy do wspomagania procesów zarządzania w sytuacjach wywołanych klęskami żywiołowymi (np. powodzie, pożary lasów, obszary suszy), a także w sytuacjach kryzysowych wywołanych przez ludzi. Serwis ma dwa komponenty: komponent mapowania i komponent wczesnego ostrzegania. Obie są bardzo użyteczne w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych. Wojna na Ukrainie jest też pilnie obserwowana, bo trudno nie uznać jej za sytuację kryzysową!