Św. Mikołaj - patron wolności
Interesującą kapliczkę św. Mikołaja wybudowano na zielonej, leśnej polanie pod szczytem Góry Plebańskiej w Myślenicach. Wznosi się tam majestatycznie pośród szumiących świerków kłaniających się w pokorze obiektowi sacrum, wyrastającemu niczym różdżka Aaronowa. Kapliczka powstała w 1782 roku, odremontowana została w 1945 roku, tuż po zakończeniu drugiej wojny światowej. Pierwotnie stylowo nawiązywała do rozwiązań kapliczek słupowych pw. Chrystusa Frasobliwego, takich jak te przy ulicach: 3 Maja i Średniawskiego[1]. Gruntownej przebudowie poddano kapliczkę w roku 1981, niestety zacierając cechy stylowe oryginału. Obecnie, po kilku przeróbkach podyktowanych koniecznością renowacji, reprezentuje typ kubaturowy. W 2012 roku przeprowadzono kompleksową konserwację kapliczki [2]. Zdjęto zawilgocone oleodruki, wstawiono współczesne obrazy nawiązujące do kultu Królowej Myślenic oraz patrona myśliwych – św. Huberta.
Współczesna forma kapliczki składa się z dwóch kondygnacji, z półkoliście lub łukowo sklepionymi wnękami, przekryta jest daszkiem o trójkątnych połaciach zwieńczonych krzyżem. Posadowiono ją na fundamencie wykonanym z okazałych ciosów kamiennych, przykrytym betonową płytą. Pierwszą kondygnację w dolnej części nieregularnie wyłożono otoczakami. Przykrywa ją taras usytuowany na czterech betonowych słupach o przekroju sześciokątnym, przechodzących w węższym ich rozstawieniu w drugą kondygnację.
We wnękach pierwszej kondygnacji umieszczono obrazy namalowane w roku 2012 przez myślenicką artystkę Anitę Werner: od strony północnej Matkę Bożą Myślenicką, a od południowej – św. Huberta, patrona leśników oraz myśliwych, w scenie cudu podczas polowania. Stronę wschodnią wypełnia inskrypcja: „Na chwałę Panu Bogu postawili tę figurę pasterze w 1782 r. Powiększono i odnowiono w 1945 r. na pamiątkę spotkań w tym miejscu polskich partyzantów”. Poniżej umieszczony został napis mniejszą czcionką: „Odnowiono zabytek w 1992 r.”
Na drugiej kondygnacji, we wnęce od strony południowej widnieje obraz z przedstawieniem św. Mikołaja, wykonany w 1981 roku przez artystę ludowego Józefa Pera z Borzęty. Święty, z charakterystyczną białą brodą, ma atrybuty odwołujące się do jego hagiografii: trzy kule. Z jego prawej strony wyłania się obdarowana posagiem panna. Od strony północnej, we wnęce o trójkątnym zwieńczeniu umieszczono małą drewnianą rzeźbę św. Mikołaja wykonaną w drugiej połowie lat 90. XX wieku przez lokalnego rzeźbiarza Macieja Drużbackiego. Postać w szatach biskupich wspiera się lewą ręką na pastorale, prawą natomiast podtrzymuje księgę. Spod infuły wypływają długie włosy opadające na ramiona. Od strony wschodniej, na pamiątkę peregrynacji obrazu Matki Bożej Częstochowskiej wstawiono dębową płaskorzeźbę Bożego Miłosierdzia wykonaną przez Piotra Kaletę.
Okolice Myślenic – pobliskie wioski i lasy – w czasie drugiej wojny światowej były terenem operacyjnym lokalnej partyzantki. Również po zakończeniu wojny żołnierze chronili się po zalesionych górskich traktach, służąc do ostatnich swoich dni sprawie, dla której ślubowali oddać zdrowie i życie –wolnej, niepodległej Polsce. Partyzanci przyjęli również świętego za patrona więźniów wolności i sumienia, obierając sobie miejsce spotkań u jego stóp. W mrocznym okresie okupacji bohaterowie walczyli o wolność Ojczyzny, zachowanie tożsamości narodowej oraz chrześcijańskiej. W tym miejscu emanującym dobrocią św. Mikołaja partyzanci oczekiwali jego patronatu, dającego pocieszenie i nadzieję na lepszą przyszłość w wolnej Polsce.
Podczas wojennej pożogi, a później komunistycznego zniewolenia, w czasach zakłamania i represji oraz niszczenia wartości człowieka zwracali się do św. Mikołaja, prosząc o ratunek i wytrwałość. Święty był obrońcą zagubionych, ubogich, odrzuconych, prześladowanych. Tradycja ta jest podtrzymywana także obecnie, kiedy przy kapliczce św. Mikołaja corocznie w pierwszą niedzielę września(obecnie 15 sierpnia) odprawiana jest Msza św. Po niej odbywają się spotkania żołnierzy [3] oraz mieszkańców, by uczcić pamięć poległych za Ojczyznę pochodzących z ziemi myślenickiej.
Przypisy:
1. Kapliczki omówiono w publikacji:. S. Cichoń, Dwanaście miesięcy w objęciach figur i kapliczek przydrożnych. Ziemia myślenicka i okolice, t. 1, Kraków 2015, s. 123-125.
2. Kompleksową konserwację kapliczki nadzorował art. Jan Funek przy współpracy Stanisława Szczepana Cichonia. Wykonawcami byli strażacy OSP Górne Przedmieście, dzięki wsparciu finansowemu mieszkańców i miłośników leśnej kapliczki. Płaskorzeźbę wizerunku „Jezu Ufam Tobie” ufundował Maciej Górka.
3. Miejsce spotkań partyzantów myślenickiego obwodu Armii Krajowej „Murawa”, oddziałów „Odwet” i „Pościg”.
