Szlakiem przydrożnych figur i kapliczek (100). Szlak maryjny (9). Myślenice (18). Kult Matki Bożej Myślenickiej - Sanktuarium Matki Bożej Myślenickiej - centrum pielgrzymkowe Część III

Kapliczkowe szlaki zmierzające do sanktuarium myślenickiego kierują nas do światła nadziei, gdzie świeci gwiazda ukazująca drogę do Zbawienia, promieniując na całą myślenicką ziemię. Pobożną trasę duchowego spełnienia za wstawiennictwem Matki Bożej Myślenickiej znaczą krajobrazowe, sakralne kierunkowskazy prowadzące do miejsca natchnionego przez Boga, ale kierującego do kwintesencji Bożego zamysłu-Eucharystii.

W uznaniu cudotwórczości obrazu, w zadośćuczynieniu za wiele otrzymanych łask, Pani Myślenicka obdarowana została powstaniem kaplicy. W okresie 1642-6 hetman wielki koronny, kasztelan krakowski Stanisław Koniecpolski (1) sprawujący jurysdykcję nad Myślenicami, w podziękowaniu za uzdrowienie syna Aleksandra, a prawdopodobnie również za zwycięstwa w bitwach ufundował dla Niej kaplicę. Dobudowana została do nawy głównej od strony południowo-wschodniej kościoła Narodzenie Najświętszej Marii Panny w Myślenicach. Narożniki zewnętrzne ujęto pilastrami, ponad którymi bogato profilowany gzyms koronujący. Na jednym z pilastrów widnieje napis „Andreas Czernski 1644” - zapewne nazwisko kamieniarza.

Do kaplicy Matki Bożej Myślenickiej prowadzi arkada z kratą w formie kamiennego portalu o zwieńczeniu ostrołukowym, w osi zaakcentowanym zwornikiem. Kaplica wykonana została z kamiennego ciosu o przekroju kwadratowym. Ściany kaplicy rozczłonkowane pilastrami o kompozytowych kapitelach wraz z podwójnymi lizenami spajającymi sąsiednie ściany kaplicy oraz półkolistymi wnękami na ołtarze. W partii fryzu biegnie napis: „Pod twoją obronę uciekamy się Matko Boża cudami wsławiona”. Ściany kaplicy zwieńczone są gzymsem, w osi pilastrów i lizen przełamane. Powyżej w półkolistych niszach ozdobionych ornamentyką roślinną umieszczono okna o uszatym obramieniu.

• 

Tło ścian i pilastry marmoryzowane, polichromia o barwie błękitnej pochodzi z XVII wieku. W iluzjonistycznie namalowanych półkolistych niszach z profilowaną oprawą architektoniczną zdobioną astragalem, ukazano sylwetki 4 ewangelistów (2). Postacie w ponadnaturalnej wielkości ubrane w powłóczyste szaty, prezentują zróżnicowane rysy twarzy. Przedstawiają św. Mateusza z uskrzydloną postacią anielską, św. Marka z lwem oraz św. Łukasza z wołem, św. Jana z orłem. Nad wejściem chór z XVII wiecznymi malowidłami popularnych świętych: Wojciech, Stanisław, Dominik, Jacek, Florian, Stanisław Kostka, Jadwiga, Kinga, bł. Jozafat.

Kaplica nakryta kopułą o rzucie eliptycznym, posadowiona na pendentywach, zwieńczona kamienną latarnią. W pendentywach ozdobne kartusze z herbem rodziny Koniecpolskich – herbu Pobóg - srebrna podkowa z krzyżem kawalerskim, umieszczona na czerwonym tle. Wokół herbu pola upiększono kolorową ornamentyką roślinno- kwiatową.

Wnętrze czaszy kopuły wypełnione polichromią pochodzącą z 1882 -1885 roku, ukazującą sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Kierując się prawoskrętnie podziwiamy następujące wyobrażenia: Koronacja Najświętszej Marii Panny, Stworzenie Adama, Pokłon Pasterzy, Ofiara Izaaka, Zesłanie Ducha Świętego, Sąd Ostateczny, Nawiedzenie św. Elżbiety, Ofiarowanie Mojżeszowi tablic na Górze Synaj.

Artykulację czaszy przeprowadzono za pomocą pól rombowych z malowidłami wyznaczonymi przez canis currens z rozetkami. Ramy obrazów obwiedzione kimationem. Pionowe pola między obrazami wypełniono wieńcami laurowymi na tle błękitu, poziome pola natomiast laurem ujętym liśćmi palmowymi, dolne ozdobione wewnątrz monogramem Maryi.

W zwieńczeniu kopuły, ponad ramami namalowano różnorodne trzy ornamentowe pasy. Najniżej położonym, najszerszym przedstawiono dziecięce główki aniołków w brązowych tondach ujętych w girlandy. W środkowym pasie to iluzjonistycznie namalowane konsolki przedzielone marmoryzowanymi płycinami. W najwyższej partii iluzjonistycznie namalowana biała sztukateria w formie wieńca laurowego.

Kaplicę uzupełniają ołtarze: św. Floriana, i św. Walentego (3). Dodatkowo zdobią witraże, przedstawiające najważniejsze wydarzenia z życia Marii, od lewej Narodzenie Jezusa, na wprost powyżej ołtarza Pani Myślenickiej Zwiastowanie Marii. Z prawej strony: Ukoronowanie NMP, klęcząca, pełna pokory Maria oczekuje na koronę trzymaną w górze przez sędziwego Boga Ojca i Chrystusa, pod Nimi unosi się Duch Święty w postaci Gołębicy.

Pod kamienną kopułą, imitacją niebiańskiego nieboskłonu – symbolu doskonałości skrywa się Królestwo Myślenickiej Pani. Przypomina o jego jedynej korelacji z Pierwszym Motorem istnienia wszechświata, Bogiem. W kompozycji króluje festiwal piękna wyrażony grą świetlnych promieni wypływających z kosmicznej przestrzeni, przedzierających się przez migocące witraże, dające schronienie idealnemu współistnieniu sacrum i profanum.

C.d.n.

Przypisy:

(1) Koniecpolski szczególnie zaznaczył się zatrzymaniem szwedzkich wojsk Gustawa Adolfa od podboju Prus i Pomorza zakończone rozejmem w Altmark. W 1633 r. odniósł zwycięstwo nad przeważającymi liczebnie wojskami tureckimi pod Kamieńcem Podolskim, a w 1644 roku pokonał Tatarów w bitwie pod Ochmatowem, co  przyniosło mu międzynarodową sławę i uznanie. Fundator wielu kościołów, zamków, wyjątkowy pałac o bogatej architekturze znajduje się w Podhorcach (zniszczono cenne wyposażenie wnętrza).

(2) Podczas prac konserwatorskich w 2004 roku wykonano szerokie odkrywki w partii ścian kaplicy i odsłonięto przedstawienia 4 Ewangelistów z atrybutami, pochodzące z XVII wieku.

(3) Ołtarz św. Józefa został omówiony w GM nr 17 z dnia 12.05.2021, s.10 , ołtarz św. Walentego będzie w przyszłości opisany w GM wraz z kapliczką św. Walentego w Brzącczowicach