Szlakiem przydrożnych figur i kapliczek (101), Szlak św. Antoniego (1), Myślenice (21) Konserwacja (40), część I

Szlakiem przydrożnych figur i kapliczek (101), Szlak św. Antoniego (1), Myślenice (21) Konserwacja (40), część I
1. Kapliczka Św. Antoniego w Myślenicach, rok 1807. Stan z roku 2021. Fot. Fot. Stanisław Szczepan Cichoń (przed konserwacji).

Kapliczki w nowym świetle

Wybitnym przedstawicielem Kościoła Katolickiego, stojącym na naszym impresyjnym, hagiograficznym szlaku, jest święty Antoni Padewski. Oferuje on czcicielom odnalezienie wartości chrześcijańskich zatraconych w gąszczu cywilizacyjnym. Za jego wstawiennictwem Jezus udziela pomocy ludziom w trudnych sytuacjach, potrzebującym wsparcia materialnego, a również w odzyskaniu zagubionych przedmiotów.

W Myślenicach (ul. 3 Maja) na pograniczu z Bysiną, wznosi się kapliczka przydrożna z figurą św. Antoniego (1). Na trzystopniowym fundamencie posadowiono cokół w typie filarowym (2).

W trzonie filara, w prostokątnej reliefowej ramce o wklęśnie wciętych narożnikach tworzących płycinę wygrawerowano napis: „Fundator Antoni Pyrdek y Żoną Swoią Anną. Proszą za dusze Zmarłych. O troie Pozdrowienie do Pana Boga”(3). Poniżej wyryto datę wykonania figury: „1807”. Powyżej na cokoliku o opływowym zarysie układającym się w esownicę stoi rzeźba patrona fundatora. Kompozycję przykrywa metalowy daszek w kształcie łuku nadwieszonego, zakotwiczony w zwieńczeniu gzymsu koronującego.

Rzeźba przedstawia św. Antoniego z Dzieciątkiem ułożonym na książce trzymanej lewą dłonią przez świętego, natomiast jego prawa dłoń dotyka lewej nóżki Jezusa. Postać św. Antoniego z rozpoznawalną tonsurą, charakteryzuje się owalną twarzą o wydatnym nosie, delikatnie wypukłych ustach oraz o oczach, patrzących w bezkresną dal. Wizerunek wykazuje lekki kontrapost, przyodziany jest habitem franciszkańskim o sfałdowanej materii wymuszonej ułożeniem nóg świętego.

Interpretacja ikonograficzna wzorowana jest na legendzie spopularyzowanej przez współbraci, głoszącej że podczas czytania Pisma Świętego przez św. Antoniego, nagle ze stron księgi wyłoniło się uśmiechnięte Dzieciątko Jezus. Ukazano moment jakby opuszczania przez Jezusa kart Pisma Świętego, z mocą która tchnie życie w martwe litery dogmatów.

Przypisy:

(1) Właściciel posesji: Grzegorz Proszkowiec - Myślenice, nr działki: 8/3.

(2) Kompozycja cokołu prezentuje formę kamiennego filara z wyróżniającą się bazą, w górnej części profilowaną oraz wieńczącym oddzielonym, nieznacznie zaznaczonym, kostkowym kapitelem. Przybiera kształt prostopadłościanu o rzucie prostokąta, o pionowo rozdwojonych krawędziach. Trzon filara ujęty jest po bokach pionowymi, zwielokrotnionymi, symetrycznie ułożonymi spływami wolutowymi, przedzielonymi na osi ornamentem cekinowym, spod których wypływają ozdobne kampanule. Cokół wieńczy wydatny, profilowany koronujący gzyms wzbogacony łukiem nadwieszonym, w osi charakterystycznie wypiętrzony, zawierający wewnątrz kartusz wypełniony ornamentem muszlowym, często ozdobiony pętelką.

(3) Odwołano się do Trzech Osób Boskich – Trójcy Świętej.

cdn

 

 

Stanisław Szczepan Cichoń Stanisław Szczepan Cichoń Autor artykułu

Absolwent Papieskiej Akademii Teologicznej na wydziale historia kościoła ze specjalizacją sztuki sakralnej. Autor książki "Dwanaście miesięcy w objęciach figur i kapliczek przydrożnych. Ziemia myślenicka i okolice".