Szlakiem przydrożnych figur i kapliczek (154) Szlak św. Walentego(4). Sanktuarium św. Walentego w Bieruniu.
W Polsce zaś centrum kultu św. Walentego to sanktuarium w Bieruniu [1]. Pierwsze informacje o kościele pochodzą ze sprawozdania wizytacyjnego ostatniego ewangelickiego dziekana pszczyńskiego Johanna Hoffmana z roku 1628 [2]. Kościół jest drewniany, jednonawowy, wykonany w konstrukcji zrębowej, charakteryzuje się zwartą bryłą nakrytą dwuspadowym dachem z gontu o zróżnicowanych wysokościach. W świątyni znajduje się ołtarz pochodzący z lat dwudziestych XVIII wieku. Jego nastawa flankowana jest podwójnymi, skośnie ustawionymi barokowymi kolumnami oplecionymi winną latoroślą. Ołtarz został ujęty rzeźbami ojców Kościoła: po lewej św. Ambrożego, po prawej prawdopodobnie św. Jana Chryzostoma. Nastawa zwieńczona jest przerwanym belkowaniem, na jej krańcowych płaszczyznach profilowanego gzymsu umieszczono postacie apostołów Piotra i Pawła. W zwieńczeniu, w bogato zdobionym segmencie przedstawiono Trójcę Świętą: pośrodku Duch Święty pod postacią Gołębicy, po prawej - Bóg Ojciec z jabłkiem królewskim, po lewej - Chrystus trzymający krzyż. W zwieńczeniu pośród aniołków, w promienistej glorii ukazano Oko Opatrzności Bożej. Dekorację ołtarza uzupełniają głowy putt oraz ornament w formie stylizowanych liści akantu.
W centrum drewnianej nastawy ołtarzowej znajduje się obraz przedstawiający św. Walentego, pochodzący z 1722 roku. Patron kościoła, otoczony przez chorych, ukazany jest w szatach biskupich. Obraz uznaje się za cudowny, gdyż były przypadki uzdrowień z chorób, pomocy w trudnych sprawach i nawrócenia bezbożników. Czytelnym dowodem tego faktu były niegdyś liczne wota umieszczone na ścianach świątyni [3].
Najciekawszy dar wotywny to drugi obraz św. Walentego w ołtarzu głównym, namalowany przez Jana Nygę starszego w 1907 roku jako wyraz wdzięczności za uzdrowienie dziecka z rodziny Prusów. Obecnie na nowym tabernakulum stoi osiemnastowieczny - częściowo zrekonstruowany - krucyfiks z relikwiami św. Walentego, jego relikwie znajdują się również w kamiennej skrzyni usytuowanej w mensie ołtarzowej.
C.d.n.
Przypisy:
[1].Sanktuarium w Polsce związane z kultem tego świętego znajduje się też w Krobi w archidiecezji poznańskiej. W ołtarzu głównym jest obraz z przedstawieniem św. Walentego w trakcie sprawowania mszy św. Święty jest ubrany w ornat, w lewej ręce trzyma kielich, a w prawej miecz. Zob. W. Zaleski, op. cit., s. 94.
[2].Drewniany kościół pw. św. Walentego w Bieruniu Starym, https://sad.slaskie.travel/poi/170851/drewniany-kosciol-pw-sw-walentego-w-bier – 03. 08. 2025.
[3].Do dzisiaj przetrwała tylko niewielka ich część w małej oszklonej gablotce umieszczonej w prezbiterium.
