Wizyta Henryka Siemiradzkiego w Myślenicach
Henryk Siemiradzki był jednym z najbardziej znanych polskich malarzy drugiej połowy XIX wieku. Latem 1880 roku celem jednej z licznych podróży artysty stało się Zakopane. Po drodze malarz z dwoma przyjaciółmi odbył krótką wizytę w Myślenicach.
Żyjący w latach 1843-1902 Siemiradzki był przedstawicielem popularnego w malarstwie europejskim kierunku artystycznego nazywanego akademizmem. Przyszły malarz urodził się w rodzinie oficera armii rosyjskiej. Pod naciskiem rodziców ukończył najpierw studia matematyczno-fizyczne na Uniwersytecie w Charkowie. Jednak już od najmłodszych lat fascynował się sztuką, zwłaszcza malarstwem. Dlatego kontynuował edukację, tym razem na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Po ukończeniu studiów w stolicy Cesarstwa Rosyjskiego w 1871 roku, otrzymał 6-letnie stypendium rządowe. Artysta wykorzystał je na kontynuowanie nauki za granicą. Wyjechał najpierw do Monachium. Prawdziwe natchnienie artystyczne znalazł jednak we Włoszech. W 1873 roku Siemiradzki osiadł w Rzymie – tam zamieszkał i założył swoją osobną pracownię. W latach 80. XIX wieku artysta kupił majątek Strzałkowo pod Częstochową. W miejscu tym spędził ostatni okres swojego życia, tam również zmarł 23 sierpnia 1902 roku.
Twórczość Siemiradzkiego cieszyła się uznaniem w ówczesnej Europie. Jego prace malarskie były poświęcone antykowi, mitologii oraz tematyce biblijnej. Artysta zdobywał liczne wyróżnienia na międzynarodowych wystawach. Był również wielokrotnie zapraszany do cieszących się prestiżem instytucji kultury w Niemczech, Francji i Włoszech.
Wizyta Henryka Siemiradzkiego w Myślenicach miała miejsce pod koniec lipca 1880 roku. Tak przybycie malarza do położonego nad Rabą miasta opisywał popularny krakowski dziennik „Czas”:
„Myślenice 31 lipca. Wczoraj po południu przyjechał do Myślenic Henryk Siemiradzki w towarzystwie p. Bronisława Wołowskiego, redaktora dziennika „Messager de Vienne” i p. Wiktora Tissota, literata. Miłego gościa na wjeździe do rynku powitała reprezntacya miasta, tutejsza straż ogniowa ochotnicza, która w komplecie z chorągwią strażacką na czele na niego oczekiwała oraz tłumy ludności. P. Siemiradzki zwiedził tutejszy budynek szkolny i w księdze honorowej strażackiej położył na pamiątkę swój podpis, podobnież i jego towarzysze podróży, a o godzinie 5ej po południu opuścił Myślenice udając się w dalszą podróż do Zakopanego. Powitanie to u podnóża Karpat sprawiło mu miłą niespodziankę a Myślenicom pozostało zaszczytne wspomnienie z odwiedzin tak znakomitego gościa”.
Wzmiankę o wizycie Siemiradzkiego można odnaleźć również w przechowywanych w myślenickim Muzeum Niepodległości „Tekach Kubali”. W zapiskach występujących w części III Tek znajduje się fragment, opisujący przybycie do miasta w 1880 roku słynnego malarza i życzliwe powitanie go przez miejscowych strażaków: „Z końcem lipca przejazd przez Myślenice Henryka Siemiradzkiego i Wiktora Tissota. Powitała go Straż Pożarna ze sztandarem i zaprowadziwszy go na salę obrad /sala szkolna/ prosiła go o podpisy do „księgi złotej”.
Wśród towarzyszy podróży Siemiradzkiego, którzy w drodze do Zakopanego zjawili się razem z nim w Myślenicach, znaleźli się pisarz Wiktor Tissot i dziennikarz Bronisław Wołowski. Ten ostatni był uczestnikiem Powstania Styczniowego. Po jego upadku wyemigrował do Francji razem z bratem – Władysławem (który również brał udział w styczniowej insurekcji). W Paryżu bracia Wołowscy aktywnie zaangażowali się w życie polskiej emigracji. Poza Francją, Bronisław Wołowski aktywnie działał także w Wiedniu. Zasłynął tam jako utalentowany dziennikarz emigracyjny. W stolicy Austrii były powstaniec założył gazetę o nazwie „Le Messager de Vienne” („Goniec Wiedeński”). „Goniec” wychodził również w Paryżu pod tytułem: „Le Messager d’Occident”. Na emigracji Wołowski miał okazję poznać wielu polskich artystów i ludzi kultury. Do grona jego przyjaciół należał również Siemiradzki.
Andrzej Małysa
Bibliografia
„Czas” nr 175 z 1880 r.
Loyau Anne, „Etnografia francuska od wystawy powszechnej 1878 roku do Muzeum Etnograficznego Trocadéro. Dyskursy, muzeografie, rekonfiguracje. Wnioski z historii obiegu przedmiotów hrabiego Włodzimierza Dzieduszyckiego” [w:] „Wokół etnograficznych pasji Dzieduszyckich”, praca pod red. Melanii Dzieduszyckiej i Magdaleny Kwiecińskiej, Warszawa 2024.
„Myślenice: monografia miasta”, red. Tomasz Gąsowski, Myślenice-Kraków 2012.
Muzeum Niepodległości w Myślenicach, „Teki Kubali”, zeszyt III, sygn. I/5/RM