Zakupy świąteczne przez Internet wymagają ostrożności
Zbliżają się Święta, a wraz z nimi sezon wzmożonych zakupów. Jedna fala związana z Mikołajem już minęła, ale przed nami Wigilia no i Gwiazdka. Z pewnością będzie okazja do tego, żeby kupić coś, co przyniesie radość samemu kupującemu (warto samemu sobie także dawać prezenty!) oraz tym wszystkim, których kochamy. To dobrze, bo dzień coraz krótszy, pogoda kapryśna, więc czymś się trzeba rozweselić. Znam wiele Osób, których cieszą zakupy - i nie ma w tym nic złego.
Coraz więcej ludzi robi zakupy przez Internet. Ludzie młodzi, którzy bezustannie są zanurzeni w cyberprzestrzeni, radzą sobie z tym doskonale. Natomiast seniorzy bywają czasem nieostrożni. Ostatnie badania statystyczne dowiodły, ze w Polsce aż 20% osób powyżej 65 roku życie zostało poszkodowanych przy zakupach dokonywanych przez sieć. Nie jesteśmy wyjątkiem. W Stanach Zjednoczonych FBI obliczyło w specjalnym raporcie dotyczącym oszustw internetowych, że osoby po 60 roku życia w 2024 roku straciły w wyniku oszustw internetowych prawie 5 miliardów (!) dolarów.
Okres przedświąteczny, kiedy ruch w sklepach internetowych gwałtownie rośnie, to dla oszustów okres wyjątkowo sprzyjający. Wiele osób robi zakupy w pośpiechu, porównuje oferty, śledzi przesyłki. Jak napisałem wyżej - szczególnie narażeni są seniorzy. Według wspomnianych już danych FBI w roku 2024 liczba oszustw on-line wzrosła w stosunku do roku 2023 o 43%. I nie są to drobne oszustwa! Nieostrożne zachowanie w Internecie powoduje niekiedy wyczyszczenie do zera wszystkich zasobów w banku. Na taką skalę kradzieży wskazuje średnia strata pojedynczego okradzionego seniora, która według FBI wyniosła w 2024 roku 83 tysiące dolarów. Wyobrażacie sobie Państwo taką stratę?
Ostrzeżenie to kieruję do Seniorów, ale młodszych członków rodziny gorąco namawiam na to, by zechcieli z rodzicami czy dziadkami porozmawiać o bezpiecznych zakupach w Internecie. Sami młodzi najczęściej oszukać się nie dają, ale gdy rodzina poniesie stratę to ich także to dotyczy. Wypada w takiej sytuacji poprosić o możliwość przejrzenia telefonów starszych członków rodziny dla sprawdzenia ustawień telefonu i sposobu logowania. Szczególnie uczulić trzeba starszych na phishing. Najczęściej nie znają oni tego określenia, ale powinni wiedzieć, jak się przed tym bronić.
Najczęściej stosowane oszustwa polegają na przesyłaniu wiadomości, że nie można do odbiorcy dostarczyć paczki, bo jest jakaś mała niedopłata, którą trzeba w trybie pilnym uregulować. Inaczej paczka wróci do nadawcy. Kliknięcie w podany link powoduje pozyskanie przez oszusta danych do logowania w banku i możliwość kradzieży.
Obok rzekomo zatrzymanej paczki nadal skuteczne bywają oszustwa „na wnuczka”. Przychodzi wiadomość o rzekomym wypadku któremu uległ wnuczek (lub wnuczka) i o pilnej potrzebie przekazania pieniędzy dla ratowania rzekomej ofiary wypadku. Naszkicowuję tu ogólne ramy tego oszustwa, ale szczegółowe scenariusze wymyślane przez oszustów bywają bardzo pomysłowe i bardzo dramatyczne. Wystarczy jedno nieostrożne kliknięcie i można się pozbyć wszystkich zasobów finansowych. Lepiej w takich przypadkach najpierw dowiedzieć się, jaka jest sytuacja od innych członków rodziny.
Bywają także oszustwa polegające na wysyłaniu informacji, że bank zablokował konto i dla jego odblokowania trzeba podać dane do logowania. Oszustowi wysyłającemu bardzo wiarygodnie wyglądającą informację rzekomo pochodzącą z banku (imitacja znanej strony bankowej jest prawie idealna!) niczego więcej nie potrzeba.
Wielu seniorów wstydzi się w wątpliwych przypadkach pytać młodszych członków rodziny czy znajomych jak powinni postąpić - i to jest podstawowy błąd. Mądry członek rodziny czy przyjaciel którego można się poradzić w razie wątpliwości - to podstawa. No i nie używanie tego samego hasła do rzeczy ważnych (bank!) i banalnych (kanał telewizyjny).
Bądźmy ostrożni przed Świętami - a wtedy Święta będą beztroskie i radosne!