Zapisana historia… z archiwum Bogdana Kowalcze

W zeszłym tygodniu zaprezentowałem tom I opracowania pod redakcją Roman Reinfuss, poświęcony historii regionu, w tym tygodniu tom II.

Drugi tom monografii powiatu myślenickiego, poświęcony kulturze ludowej i opracowany pod redakcją wybitnego etnografa Roman Reinfuss, stanowi jedno z najważniejszych studiów regionalnych dotyczących południowej Małopolski. Publikacja ta jest nie tylko opisem dawnych zwyczajów i materialnych przejawów kultury, lecz także próbą uchwycenia duchowego krajobrazu społeczności zamieszkującej obszar między Pogórzem Wielickim a Beskidem Makowskim.

Powiat z centrum w Myślenice od wieków znajdował się w zasięgu oddziaływania kultury krakowskiej, związanej z pobliskim Kraków. Jednocześnie ukształtowanie terenu – doliny Raby, rozległe kompleksy leśne i pasma górskie – sprzyjało zachowaniu elementów archaicznych. Monografia ukazuje region jako obszar przejściowy: między kulturą chłopską Małopolski a wpływami góralskimi i zagórzańskimi.

Reinfuss, znany z badań nad sztuką ludową Karpat, dostrzegał w tej przestrzeni bogactwo form i symboli wynikających z wielowiekowego trwania wspólnot wiejskich. Jego redakcja nadała opracowaniu charakter syntetyczny, łączący analizę etnograficzną z historycznym kontekstem przemian społecznych.

Tom II monografii powiatu myślenickiego pod redakcją Romana Reinfussa ma wartość nie tylko dokumentacyjną, lecz także interpretacyjną. Uczy patrzeć na kulturę ludową jako na system znaczeń, w którym materialne formy – strój, dom, narzędzia – są nośnikami pamięci zbiorowej.

Dzieło to pozostaje ważnym źródłem dla historyków, etnografów i regionalistów, a zarazem inspiracją do dalszych badań nad tożsamością lokalną. Ukazuje bowiem kulturę ludową nie jako zamknięty rozdział przeszłości, lecz jako fundament współczesnej świadomości mieszkańców powiatu myślenickiego.